Αστροφυσικά: Πλανήτες ‘Α μέρος

Γράφει ο Κωνσταντίνος Βασιλόπουλος

Ξεκινάμε τη θεματολογία των άρθρων κάνοντας ένα ταξίδι-γνωριμία με την γειτονιά μας στο διάστημα, το ηλιακό μας σύστημα. Έτσι σε αυτή τη σειρά από 8 άρθρα θα μάθουμε με απλό και κατανοητό τρόπο τα σώματα και τις περιοχές που υπάρχουν γύρω από τον πλανήτης μας.

Ερμής
Η ύπαρξη του πλανήτη Ερμή ήταν γνωστή από την αρχαιότητα. Πήρε το όνομά του από τον Θεό Ερμή, που ήταν ο αγγελιοφόρος των Ολύμπιων Θεών, επειδή φαινόταν να κινείται γρηγορότερα στον ουρανό από οποιονδήποτε άλλο πλανήτη. Ο Ερμής είναι ο εγγύτερος πλανήτης στον Ήλιο βρισκόμενος σε μέση απόσταση από αυτόν περίπου 58εκατ. χλμ. Το περιήλιό του, δηλαδή η κοντινότερη απόσταση του πλανήτη από τον Ήλιο, είναι περίπου 47εκατ. χλμ. , ενώ το αφήλιο – η πιο μακρινή απόσταση από τον Ήλιο – είναι σχεδόν 70εκατ. χλμ. Η απόστασή του από τη Γη κυμαίνεται μεταξύ 91.700.000 και 218.900.000 χλμ. και εξαρτάται από τις θέσεις των δύο πλανητών. Η διάμετρός του, 4900 χλμ. περίπου, είναι μόλις ~ 40% μεγαλύτερη από της Σελήνης. Περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του σε 59 περίπου γήινες ημέρες και περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο σε 88 γήινες ημέρες. Επιπλέον η κλίση του άξονα περιστροφής του είναι σχετικά μικρή γύρω στις 7 μοίρες. Η επιφάνειά του είναι διάσπαρτη από κρατήρες όπως και της Σελήνης. Η μέση επιφανειακή του θερμοκρασία είναι περίπου 170 βαθμοί Κελσίου. Ο Ερμής έχει μια αραιότατη ατμόσφαιρα που αποτελείται κυρίως από ήλιο, ενώ δεν έχει κανένα δορυφόρο. Επειδή είναι εσωτερικός πλανήτης και βρίσκεται κοντά στον Ήλιο μπορεί να παρατηρηθεί μόνο λίγο πριν από την ανατολή του Ήλιου ή λίγο μετά τη δύση.

Αφροδίτη
Είναι ο 2ος πλανήτης του ηλιακού συστήματος με μία μέση απόσταση 108εκατ. χλμ. από τον Ήλιο. Γνωστή και αυτή από τα παλιά, είναι ευρύτερα γνωστή και ως Αυγερινός -όταν είναι εμφανή πριν την ανατολή του Ήλιου-ή ως Αποσπερίτης-όταν είναι εμφανή μετά τη δύση του Ήλιου. Η Αφροδίτη έχει διάμετρο 12100 χλμ. περίπου, περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό της σε 243 περίπου γήινες ημέρες, με φορά αντίστροφη από αυτή της Γης, και περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο σε 224 γήινες ημέρες, με απλά λόγια μέσα στη διάρκεια της ημέρας στην Αφροδίτη αλλάζει και ο χρόνος! Η Αφροδίτη έχει παρόμοιο μέγεθος και πυκνότητα με την Γη αλλά πολύ διαφορετική σύσταση της ατμόσφαιρας, που είναι πολύ πυκνή και αποτελείται κυρίως από διοξείδιο του άνθρακα (96%) και άζωτο (3%). Τα παρατηρούμενα νέφη αποτελούνται από σταγονίδια θειικού οξέως. Η μέση επιφανειακή της θερμοκρασία είναι 482 βαθμοί Κελσίου. Η υψηλότατη αυτή θερμοκρασία, ψηλότερη ακόμα και από του Ερμή παρόλο που αυτός βρίσκεται πλησιέστερα στον Ήλιο, είναι αποτέλεσμα του φαινομένου του θερμοκηπίου.

Άρης
Ο Άρης είναι ο 4ος κατά σειρά πλανήτης του ηλιακού συστήματος και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 228.000.000χλμ. από τον Ήλιο. Το κόκκινο χρώμα του ενέπνευσε τους αρχαίους Έλληνες στο να του δώσουν το όνομα του θεού του πολέμου. Ο Άρης έχει διάμετρο 6800χλμ περίπου, περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του σε 1 περίπου γήινη ημέρα και περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο σε 1.9 γήινα χρόνια. Η μέση επιφανειακή του θερμοκρασία είναι -60 βαθμοί Κελσίου περίπου, αλλά η θερμοκρασία μπορεί να φτάσει και τους 20 βαθμούς. Η ατμόσφαιρα του αποτελείται κυρίως από διοξείδιο του άνθρακα (95%), άζωτο και ελάχιστο νερό, αρκετό όμως για να δημιουργεί λίγα νέφη. Πριν την εξερεύνηση του υπήρχε η άποψη ότι μπορεί στον πλανήτη αυτόν να είχε αναπτυχθεί κάποιο είδος εξωγήινη ζωής (μικροοργανισμοί). Ένας μετεωρίτης στην Ανταρκτική, προερχόμενος από τον Άρη, μας υπέδειξε μέσω κάποιων σχηματισμών του, ότι έχει πάνω του απολιθώματα μικροοργανισμών. Όλα αυτά τα χρόνια πολλές διαστημοσυσκευές που πήγαν στον πλανήτη, έχουν βρει νερό υπογείως του πλανήτη αλλά και πολλές αποδείξεις ότι σε αυτόν μάλλον παλαιότερα υπήρχε ζωή. Είναι από τους πλανήτες με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον μιας και οι επιστήμονες σχεδιάζουν να στείλουν τον άνθρωπο.

Δίας
Ο αέριος αυτός γίγαντας είναι ο 5ος και μεγαλύτερος του πλανητικού μας συστήματος και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 778.000.000χλμ από τον Ήλιο και με μάζα μεγαλύτερη από το άθροισμα των μαζών όλων των άλλων πλανητών του Ηλιακού μας συστήματος. Έχει διάμετρο 145000χλμ περίπου, περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του σε 10 περίπου Γήινες ώρες και γύρω από τον Ήλιο σε 12 γήινα χρόνια περίπου. Η μέση επιφανειακή του θερμοκρασία είναι -110 βαθμοί Κελσίου. Η ατμόσφαιρα του αποτελείται κυρίως από υδρογόνο (90%) και ήλιο με μικρές ποσότητες μεθανίου, υδρατμών και αμμωνίας. Ο Δίας έχει εξελισσόμενο καιρό με δομές νεφών που αλλάζουν μέσα σε χρονικό διάστημα ακόμα και λίγων ωρών. Χαρακτηριστικό γνώρισμά του είναι η μεγάλη κόκκινη κηλίδα, που πιστεύεται ότι είναι ένας τεράστιος μόνιμος κυκλώνας. Εκτός από τους αναρίθμητους δορυφόρους του, τους 4 μεγαλύτερους τους οποίους ανακάλυψε ο Γαλιλαίος το 1610 (Καλλιστώ, Ευρώπη, Γανυμήδη και Ιό), έχει και ένα αχνό σύστημα δακτυλίων που ανακαλύφθηκε από την αποστολή Voyager 1 και που αποτελούνται κυρίως από μικροσκοπικά σωματίδια. Ακόμη εμφανείς μέσα και από ένα απλό τηλεσκόπιο είναι οι ζώνες του Δία με διάφορα χρώματα ,οι οποίες είναι και διαφορετικές καταιγίδες. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως αν είχαμε ένα βέλος που θα άντεχε τις τρομερές πιέσεις του Δία ,τότε θα τον διαπερνούσε καθώς είναι μία μεγάλη μπάλα αερίων!

Πηγές: Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών\\Στοιχεία Αστρονομίας, Αστροφυσικής και Διαστημικής

Επικοινωνία:
Facebook: Kostas Vasilopoulos
Instagram: kostasvas_

Προτεινόμενα άρθρα