Β. Νασόπουλος: Χριστούγεννα Πανδημίας

Μέρες που έρχονται, θυμήθηκα στίχους από τις ποιητικές συλλογές ενός φίλου του Δημήτρη του Τσουκαλά, μέσα από τους οποίους ερμήνευσε και άφησε παρακαταθήκη στη μνήμη μας βιώματα και συναισθήματα ανθρώπων του τόπου μας, που σήμερα λόγω συνθηκών είναι δύσκολο να ζωντανέψουν.
Σ’αυτά τα ποιήματα των συλλογών, αποτυπώνονται ήθη και έθιμα, που όμως τότε δεν τα σκίαζε αυτή η επιφυλακτικότητα του σήμερα.
Πρόσωπα σεβαστά και αγαπημένα τις μέρες αυτές, ήταν πρωταγωνιστές και δίνανε τον τόνο της παράδοσης, διώχνοντας λύπες και προσθέτοντας χαρές και πράξεις ανθρωπιάς και αλληλεγγύης.
Πατριδολάτρης ποιητής ο Δημήτρης Τσουκαλάς εκφράζει ένα βαθύ στοχασμό, αλλά και αναδεικνύει συναισθήματα που αφορούν όλους μας τις μέρες αυτές .

“Πότε θα ‘ρθουν Χριστούγεννα
αυτή η άγια μέρα
να μαζευτώ στο σπίτι μου
στη ζεστασιά της μάνας.

Το βλέμμα να’ναι η γιορτή
και η γιορτή το βλέμμα,
δώρο να είναι το φιλί
φιλί από χρυσάφι.”

Οι λέξεις απλές το νόημα, αλλά αποδίδουν σε βάθος τη σημασία των γιορτών αυτών των ημερών. Είναι αυτό που δεν έχουμε και δεν το μπορούμε φέτος.
Ναι τα φετινά Χριστούγεννα χάσανε τον αισθησιασμό που προσφέρει η ανθρώπινη συνάφεια, και δυστυχώς η Πανδημία μετά το Πάσχα, μας προσφέρει άλλη μία θλίψη απομόνωσης και αλλόκοτης μοναχικής περίσκεψης.
Είναι όπως λέει και ο φίλος μου ο Δημήτρης στο “Όραμα της ποίησης”, στον πρόλογο μιας συλλογής, σαν να προσπαθούμε να σχηματίσουμε εικόνες από ασχημάτιστες παραστάσεις.
Είναι αυτό που λέει παρακάτω, και που βγαίνει σαν απόρροια της ακοινωνησίας που έχει επιβληθεί, να λειτουργούμε φοβισμένα και να προσπαθούμε να απομακρυνθούμε πριν προλάβουν να μας φωτογραφίσουν.
Μεγάλη θλίψη και ιδιαίτερη στενοχώρια μου δημιουργήθηκε από την επισήμανση της εγγονής μου ότι φέτος δεν μπορεί να πει τα κάλαντα. Αυτή η αδυνατότητα ανεβάζει πόνο στις παιδικές ψυχές και σβήνει τη χαρά της εξωτερίκευσης των εορταστικών συναισθημάτων, όσο κι αν κάποιες εκδηλώσεις έχουν μυθοπλαστικό χαρακτήρα.
Με ένα φοβερό αισθησιασμό Δημήτρης Τσουκαλάς δημιουργεί έναν εκστασιασμό με τον ποιητικό του οίστρο ,και νομίζω ότι οι παρακάτω στίχοι τα λένε όλα για τα κάλαντα των ημερών:

“Ακούω τον κτύπο της καρδιάς
το μάνταλο της πόρτας
ξυπόλητος πετάχτηκα
τη πόρτα για ν’ανοίξω

να μπούνε τ’αγγελούδια μου
να μπεί ο Αϊ Βασίλης
παραμονή Χριστούγεννα
τα κάλαντα να πούνε.”

Στα τόσα χρόνια που λειτούργησα σαν Ψάλτης συνειδητοποίησα το μεγαλείο των ημερών ειδικά μέσα από το ακόρεστο πάθος των υμνουργών, όπου η ψαλτική τέχνη υπηρετώντας τη λατρευτική έκφραση δίνει και το στίγμα των ημερών.
Θρησκευτικό και εορταστικό το στίγμα με ότι αυτό συνεπάγεται στις ανθρώπινες σχέσεις.
Και τίποτα δεν είναι πιο αληθινό από την επικοινωνία, από την ανταλλαγή ευχών και από τη σύσφιξη των σχέσεων που προσφέρει αυτή η γιορτή που έχει πανανθρώπινο χαρακτήρα. Μάλιστα μιλάμε για μία γιορτή που σχεδόν διαρκεί περίπου ένα δεκαπενθήμερο. Αυτό γιατί ξεκινάει το εορταστικό δεκαπενθήμερο από την ημερομηνία γέννησης και τελειώνει με τη γιορτή της Βάπτισης τα λεγόμενα Θεοφάνεια.
Αυτή η τιμή των Χριστιανών στον Ιησού Χριστό γίνεται σε απόδοση των ευεργετημάτων που προσέφερε στον άνθρωπο μέσα από τη θεία και άκρως υπερφυσική δύναμη του.
Είναι η τιμή σε αυτόν που σαν προσωπικότητα παρουσιάζε ένα θαυμάσιο σύνολο αρμονικού μεγαλείου, στο οποίο εναρμονίζονταν απόλυτα τα έργα και οι λόγοι προς τους σκοπούς.
Αυτή λοιπόν τη μεγάλη Δεσποτική γιορτή δεν τη ζούμε φέτος όπως πρέπει.
Η λατρεία για αυτούς που την έχουνε σε πρώτη προτεραιότητα μπορεί να μη λείψει, όμως το σύνολο των παραδοσιακών εκδηλώσεων που συμπληρώνουν τη γιορτή, θα λείψουν.
Το σπουδαίο είναι ότι δεν γνωρίζουμε αν τα επόμενα Χριστούγεννα θα είναι όπως τα παλιά παραδοσιακά από άποψη εορταστικού ενδιαφέροντος, κι αν η συνέχεια της ζωής δικαιώσει την προσπάθεια των ειδικών για εξάλειψη της πανδημίας.
Η προσπάθεια πρέπει να είναι συλλογική και επίπονη. Τα αποτελέσματα θα φανούν μόνο αν έχουμε εστιάσει σωστά και εφ’όσον συνεχίσουμε να πειθαρχούμε σε αυτά που πλέον θεωρούνται ενδεδειγμένα μέτρα.
Έτσι όπως λέγανε και οι αρχαίοι Έλληνες το αποτέλεσμα για να είναι θετικό πρέπει να “όζειν ελλυχνίων”. Να είναι δηλαδή σαν τους λόγους του Δημοσθένη που τους είχε δουλέψει πολλές ώρες τη νύχτα και είχαν πάρει τη μυρωδιά του λυχναριού.
Γιατί και σήμερα συνήθως η φράση “όζειν ελλυχνίων” αναφέρεται για έργο που για να γίνει σωστό και να έχει αποτέλεσμα, χρειάστηκε υπομονετική και επίπονη εργασία.
Ανάμεικτα τα συναισθήματα φέτος.
Από τη μία η ανάγκη για γιορτινή ατμόσφαιρα και από την άλλη για περίσκεψη και εκτίμηση των δύσκολων συγκαιριών λόγω της πανδημίας.
Πιστεύω όμως ότι η απότιση φόρου τιμής σε όσους έφυγαν, και οι ευχές για ανάρρωση σε όσους νοσούν αυτές τις μέρες είναι απαραίτητα. Νομίζω ότι οι λίγοι στίχοι που επέλεξα του φίλου Δημήτρη Τσουκαλά που ας είναι καλά όπου κι αν βρίσκεται, τα λένε όλα:

“παρά το κλάμα συγγενών και την κραυγή κοράκων
ξύνω τα χέρια να σταθώ, το μέτωπο παγώνει
χάνεται ο κόσμος γύρω μου, μαραίνονται λουλούδια…”

Νασόπουλος Βασίλης
Βελβίνα – Ναυπάκτου

Προτεινόμενα άρθρα