Θ. Αγγελόπουλος: H παραμορφωμένη πραγματικότητα

Γράφει ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος

τέως δήμαρχος Αντιρρίου – υπεύθυνος διεθνών σχέσεων ιδρύματος Κακογιάννη

Αυτό που παίζεται στην Ουάσιγκτον δεν είναι απλώς ένα αμερικανικό παιχνίδι και εμείς δεν είμαστε απλοί θεατές. Το ερώτημα αφορά στο δημοκρατικό σύμπαν, επομένως όλους μας.

Υπνωτισμένοι από το αποτέλεσμα μιας χωρίς προηγούμενο προσωπικής πολιτικής αντιπαλότητας , κινδυνεύουμε να χάσουμε μια άλλη μοναδικότητα: αυτή της διαδικασίας που επέτρεψε αυτήν την ανωμαλία, όχι μόνο στις ΗΠΑ σήμερα,  αλλά, πιθανόν,  σε όλο το δυτικό κόσμο αύριο.

Είναι πρωτόγνωρο σε μια δημοκρατία,  ο αρχηγός του κράτους να παραλύει το ίδιο το κράτος για  να μην επιτρέψει  την διαδικασία της  εναλλαγής μιας  δημοκρατικά εκλεγμένης  νέας κυβέρνησης.  Οι  χιλιάδες οπαδοί που διαδηλώνουν στους δρόμους ως διχαστικός αντισυστημικός  κοινωνικός μοχλός διαμορφώνουν μια διαδικασία που αφορά σήμερα   στην Ουάσινγκτον αύριο σε κάθε γωνιά  του κόσμου,  ώστε  να «σταματήσουν την κλοπή» .

Το μόνο αντίδοτο που μετράει τώρα είναι η επικράτηση του παγκόσμιου δημοκρατικού κανόνα. Αυτό δεν θα συμβεί αν , αδιαφορώντας ή εξορκίζοντας  σήμερα την αντί-θεσμική εξέγερση του Τραμπ , του οποιουδήποτε ηγετίσκου αύριο,  αποδεχτούμε  την ακύρωση της  κανονικής εναλλαγής  της κυβέρνησης, σε οποιαδήποτε χώρα.

Στην πραγματικότητα, δεν είμαστε αντιμέτωποι με μια εγωιστική ξεροκεφαλιά , που υπαγορεύεται από τον θυμό για το εκλογικό αποτέλεσμα. Πρόκειται για  μια στρατηγική επιλογή απόλυτα συνεπή με τη λαϊκιστική αντίληψη της κυριαρχίας.

Στην πραγματικότητα, το φαινόμενο Τράμπ δεν είναι μια έκρηξη , αλλά ένα αποτέλεσμα.

Η έλευση του Τράμπ βασίζεται στην καταγγελία μιας αδυναμίας  της δημοκρατίας: εκείνης της αποδοχής ή όχι της λαϊκής ετυμηγορίας για την χρονική περίοδο που ορίζεται από το Σύνταγμα κάθε δημοκρατικής  χώρας.

Ο Τράμπ ως ιδανικός λαϊκιστής  χρησιμοποιεί  αυτή την αδυναμία , την προσωποποιεί και την  ενδύεται,  την κάνει συμβολική παράσταση.  Να θυμηθούμε αντιστοιχίες ανάμεσα στο πρώτο και το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο ?

Όλα τα κακά της εποχής – ο αποπροσανατολισμός που προκαλείται από την παγκοσμιοποίηση, οι αποκλεισμοί μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας που δημιουργούνται από την οικονομική κρίση, η ανασφάλεια που προκαλείται από την πανδημία, τα σβησμένα πάθη για δικαιώματα και ελευθερία – χρησιμοποιούνται για να επιβεβαιώσουν τις δυσλειτουργίες των  δημοκρατικών  μηχανισμών και θεσμών .

Υπάρχουν συγκεκριμένοι υπεύθυνοι  για όλα αυτά: η άρχουσα τάξη   που ταυτίζεται με το σύστημα, οι διάφορες  ελίτ που χρησιμοποιούν  τις γνώσεις τους για να εγγυηθούν και να διαιωνίσουν  την κυριαρχία  τους, με τη βοήθεια της επιστήμης και του κρατικοδίαιτου  πολιτισμού ως  βοηθητικά εργαλεία της άρχουσας τάξης που τα καταναλώνει αποκλειστικά ως προνόμια, για τη  μόνιμη παραμονή στο συμπόσιο της εξουσίας.

Αυτή η θεωρία μετατρέπει τον ηγέτη σε εκδικητή, ακυρώνοντας έτσι τις κοινωνικές, οικονομικές αποστάσεις μεταξύ του ηγεμόνα  και του ψηφοφόρου του. Στο όνομα μιας αμοιβαίας αναγνώρισης εξαλείφονται οι ταξικές διαφορές  καθώς και οι δύο είναι επαναστάτες και πάνω απ’ όλα ξένοι στο σύστημα και τους κανόνες του.

Πράγματι, ο Τράμπ με την προσωπική του αυτοκρατορία  και την οικονομική του δύναμη είναι ο φυσικός συλλέκτης της κυρίαρχης  δυσαρέσκειας, ο τέλειος πολλαπλασιαστής των κοινωνικών αντισυστημικών αξιώσεων, ο ιδανικός διερμηνέας της αυξανόμενης λαϊκής διαμαρτυρίας.

Όσο περισσότερο ο ηγέτης ασκεί εξουσία, τόσο περισσότερο χρειάζεται να τονίζει την αντί-θεσμική του θέση, για να διατηρήσει ανέπαφη την εικόνα, του αδικημένου του συστήματος,  και την επαναστατική εγρήγορση  των οπαδών του.

Η ιστορία των εσωτερικών και εξωτερικών γεγονότων στη χώρα συνεχώς οδηγείται αντισυστημικά  στα άκρα , σκοπίμως ριζοσπαστικοποιείται, ενώ απλουστεύεται επιστημονικά, σχεδόν πάντα στη διαλεκτική άσπρο – μαύρο,  φίλοι –  εχθροί.

Όταν η πραγματικότητα δεν επιβεβαιώνει τη θεωρία, η θεωρία γίνεται θεώρημα, παραμορφώνοντας την πραγματικότητα σε σημείο που την αναγκάζει στο ακραίο  λαϊκιστικό σχέδιο.  Ο ηγέτης γίνεται παραγωγός μιας παράλληλης πραγματικότητας στην οποία ζητά από τους οπαδούς του να ακολουθήσουν ένα κίνημα ενστίκτου, μια πράξη επιβεβαίωσης της πίστης, όπως οι ιεροκήρυκες από άμβωνος .

Και όταν στην κάλπη αποδοκιμάζεται ο λαϊκισμός , ο δρόμος για την κυριαρχία της δημοκρατίας είναι πάντα δύσκολος, γιατί η δημοκρατία για  να είναι  πιστευτή, πρέπει  να γίνει πιστευτή και σε όσους ακόμη  ζουν στη σαπουνόφουσκα μιας άλλης  παράλληλης πραγματικότητας.

YΓ:

17-11-1973.  Μπολώνια: Δεκάδες χιλιάδες Έλληνες και Ιταλοί φοιτητές διαδηλώνουν στη Piazza Μaggiore στο πλευρό των αγωνιζόμενων συμφοιτητών τους στην Αθήνα.

17-11-2020. Αθήνα: μια παραμορφωμένη πραγματικότητα.

Προτεινόμενα άρθρα