Π. Κωστογιάννης: Τα μυρμήγκια και η σημασία τους για τη δημόσια υγεία

Γράφει ο Παναγιώτης Κωστογιάννης, Γεωπόνος Γ.Π.Α.

Τα μυρμήγκια αποτελούν σημαντικό πρόβλημα σε εστιατόρια, νοσοκομεία καθώς και οικιακούς χώρους και άλλα κτίρια. Η αντιμετώπισή τους είναι αρκετά δύσκολη υπόθεση. Λίγα δημιουργούν προβλήματα σε ανθρώπους και ζωοτροφές με υψηλή συγκέντρωση σε σάκχαρα και πρωτείνη.  Η πλειοψηφία  ζει σε εξωτερικό χώρο. Τα κυριότερα είδη είναι τα παρακάτω:

  • Μαύρα μυρμήγκια (Lasius niger)
  • Κίτρινα μυρμήγκια (Lasius flavus)
  • Λάσιους (Lasius emarginatus)
  • Pavement ants (Tetramorium caepsitum).

Μυρμήγκια επίσης τα οποία τείνουν να φωλιάζουν σε κοντινή εγγύτητα ή μέσα σε κτήρια, μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό πρόβλημα σε κάποιες περιπτώσεις. Εδώ συμπεριλαμβάνονται τα είδη:

  • Καμπόνωτος (Campanotus sp.)
  • Μυρμήγκι φαραώ(Monomorium pharaonis)
  • Μυρμήγκι της Αργεντινής (Linepithema humile)

Όταν ξεκινούν να εισβάλουν σε σπίτια και να επιτίθενται σε ανθρώπους υπάγονται στην κατηγορία των ενοχλητικών εντόμων. Κάποια είδη μπορούν να αποτελέσουν δημόσιο πρόβλημα υγείας καθώς επίσης και να προκαλέσουν φωτιά σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα.  Εξαιτίας του οργανισμού, της ποικιλομορφίας και της ικανότητας προσαρμογής τους στο αστικό περιβάλλον, ο έλεγχος του πληθυσμού τους είναι προτεραιότητα για τους επαγγελματίες και τους ιδιοκτήτες σπιτιών.

Αποτελεσματικός έλεγχος  μπορει να επιτευχθεί μόνο μέσω μέτρων τα οποία εξαλείφουν τις βασίλισσες και τους νεοσσούς. Ο αποκλεισμός των εργατών από τις πηγές τροφίμων ή η εξάλειψη αυτών –είτε με φυσικό τρόπο είτε με χημικό- είναι σπάνια. Ο μόνος αξιόπιστος τρόπος για να ολοκληρώσουμε τον έλεγχο είναι να παρέχουμε στους εργάτες με έναν ελκυστικό και προσβάσιμο τρόπο, δολώματα τα οποία τα καταναλώνουν οι ίδιοι, αλλά και συνεισφέρουν και στην αποικία τους.

Αυτή η προσέγγιση προσδίδει μια φυσική τροφαλλακτική συμπεριφορά μυρμηγκιών, για να επιβεβαιώσουμε ότι όλα τα άτομα και κυρίως οι βασίλισσες και οι προνύμφες αυτών, λαμβάνουν μια θανατηφόρα δόση εντομοκτόνου. Χωρίς αυτό, ένας συνδυασμός των ήδη υπάρχοντων νεοσσών (αυγά, προνύμφες και νύμφες) και της ικανότητας εναπόθεσης ωών από τις βασίλισσες μπορεί εύκολα να επιφέρει μολύνσεις στο αρχικό τους επίπεδο εντός μερικών εβδομάδων από την επέμβαση.

Για να έχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα, το δόλωμα του μυρμηγκιού πρέπει να βασίζεται σε ένα εντομοκτόνο το οποίο είναι:

  • Μη ανιχνεύσιμο για όλα τα μυρμήγκια, καθώς και αρκετά δυνατό έτσι ώστε να τα θανατώνει με την κατάποση της τροφής ή όταν μεταφέρεται στην αποικία ακόμη και σε μικρές ποσότητες.
  • Επαρκώς καθυστερημένη δράση έτσι ώστε να επιτρέψει στους εργάτες να το διανέμουν σε όλους τους ενήλικες και τις προνύμφες εντός της αποικίας πριν την υποχώρησή του.

Τέλος το δόλωμα θα πρέπει να είναι:

1) Πολύ ελκυστικό στα μυρμήγκια για να διεγείρει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τους εργάτες να τρέφονται μ’ αυτό.

2)Σε υγρή μορφή έτσι ώστε νε έχουμε το καλύτερο δυνατό και γρήγορο αποτέλεσμα όσον αφορά την απορρόφηση συστατικών και τη διανομή του στην αποικία.

Ειδήσεις… από το παρελθόν

Η «είδηση» της 29.3.1848 αναφέρεται σ’ έναν γόνο της μεγάλης ομώνυμης Χιώτικης οικογένειας, οι απαρχές της οποίας ανάγονται τουλάχιστον στον 16ο αιώνα μ.Χ. ο γνωστός και διακεκριμένος αρχιτέκτων Βασίλης Σγούτας είναι και αυτός γόνος αυτής της οικογενείας.

Μια πώληση ακινήτου στην Σαντορίνη, η οποία σύμφωνα με τους νομικούς κανόνες της εποχής, γνωστοποιείται διά των εφημερίδων. Οι πωλητές Αλαφούζοι πιθανόν απώτεροι πρόγονοι του ιδιοκτήτη της «Καθημερινής» Γιάννη Αλαφούζου.

Τρείς από τις δημοσιευόμενες «ειδήσεις» αναφέρονται στην Αρκαδία, σε ληστρική συμμορία και στην δολοφονία του Γυμνασιάρχη Τριπόλεως Μιχαλόπουλου.

Ο Ερρίκος Σλήμαν, ο γνωστός διεθνούς φήμης αρχαιολόγος, ο ανασκάψας την αρχαία Τροία, μνηστεύεται Ελληνίδα κόρη.

Ο αρχιμανδρίτης νεόφυτος Παγίδας διορίζεται στην Πετρούπολη καθηγητής της Ελληνικής γλώσσας, στην σχολή των Ανατολικών σπουδών.

Στην Χαλκίδα του 1869, οι Οθωμανικές οικογένειες αριθμούνται σε 20.

Μια ασυνήθιστη θεομηνία πλήττει τα παράλια της Ηπείρου.

Ο Δ.Β. Ρωμαΐδης της «είδησης» της 2.9.1884 κατήγετο από την Κόνιτσα της Ηπείρου.

Ένας άγνωστος Ευεργέτης από την Κορυτσά της Ηπείρου αποβιώσας στο Κάιρο, με την διαθήκη του συνδράμει γενναίως την γενέθλια πόλη του, αλλά και τον Εθνικό στόλο του μικρού Ελληνικού Βασιλείου.

Αυτές εν περιλήψει είναι οι «ειδήσεις», τις οποίες αλίευσα από αθηναϊκές εφημερίδες του 19ου αιώνα, που βρίσκονται στη φιλόξενη Παπαχαραλάμπειο Βιβλιοθήκη της Ναυπάκτου.

Οι ειδήσεις

Η ΕΛΠΙΣ, 29.3.1848 – Ο κ. Λεωνίδας Σγούτας, γνωστός ήδη εις τον νομικόν κλάδον διά την πολλών επαίνων αξίας εκδόσεως της «Θέμιδος» περιοδικού συγγράμματος, ωφελήσαντος τα μάλιστα τους περί τα νομικά ενασχολουμένους, εξέδωκεν ήδη και το πρώτον φυλλάδιον του Συστήματος του Ρωμ. Δικαίου κατά την εν Ελλάδι ισχύν του, υπό του κ. π. Καλλιγά […]

Αθηνά, 8.11.1856 – Ειδοποίησις, ο υποφαινόμενος ηγόρασα παρά της κ. Ζ.Α. Αλαφούζου και του συζύγου αυτής Α.Γ. Αλαφούζου το εις Οίαν του ομωνύμου δήμου, εις θέσιν Λαούδα κείμενον υπόσκαφον αυτών οίκημα μετά της εν αυτώ δεξαμενής και του πέριξ αυτό περιβόλου, έχουν πλησιαστάς τους αυτούς πωλητάς και Ματθαίον Ν. Συρίγον και κοινήν οδόν.

Εν. Οία Θήρας

Νοεμβρίου 7, 1866

ο αγοραστής

Αντώνιος Αλεφραγκής

ΑΛΗΘΕΙΑ, 14.11.1869 – Αναγινώσκομεν εις την «Αρκαδίαν Τριπόλεως»: Καθόλον τον Νομόν τούτον της Αρκαδίας επικρατεί ησυχία επί του παρόντος και η δημοσία τάξις δεν διεταράχθη. Η ληστρική συμμορία Μέγερα λεγομένη μετά την απολύτρωσιν του Βαλσαμάκη μετέβη ως λέγεται προς την Γορτυνίαν, και ότι ενέδρευσεν εις τον δήμον φαλαισίας της Μεγαλουπόλεως προς σύλληψιν του κ. Χαρ. Πολυχρονοπούλου εμπόρου μεταβαίνοντος εκ Σπάρτης εις την πατρίδα του Βεζίτσι της Γορτυνίας και απέτυχεν αλλά δεν εβεβαιώθη τούτο θετικώς».

ΑΛΗΘΕΙΑ, 9.9.1869 – Διατρίβει ενταύθα από εβδομάδων ο εκ Μεκλεμβούργου κύριος Henry Σλίμαν βαθύπλουτος, όστις αφίκετο εν Αθήναις όπως νυμφευθή Ελληνίδα όθεν και εμνηστεύθη την νεάνιδα Σοφίαν εγκαστρωμένου Αθηναίαν. Ο κ. Σλίμαν είναι κάτοχος πολλών γλωσσών και της αρχαίας ελληνικής και περιηγήθη πλείστα και απώτατα μέρη του κόσμου.

ΑΛΗΘΕΙΑ, 9.9.1869 – Επετράπη τω εφημερίω του εν Πετρουπόλει ελληνικού ναού Αρχιμ. κ. Νεοφύτω Παγίδα να δεχθή την έδραν της διδασκαλίας της νέας ελληνικής γλώσσης εν τη σχολή των Ανατολικών γλωσσών.

ΑΛΗΘΕΙΑ, 18.11.1869 – Δαπάνη της Οθωμ. Κυβερνήσεως περιετμήθησαν 28 Οθωμανόπαιδες εν Χαλκίδι της Ευβοίας, επιστασία του Οθωμ. Προξένου. Εις τους περιτμηθέντας εδωρήθη και ανά μία χειμερινή ενδυμασία. Αι εν Χαλκίδι Οθωμ. Οικογένεια αριθμούνται περί τας 20.

ΕΘΝΟΦΥΛΑΞ, 28.6.1874 – ημέρα καθ’ ην θέλει εκτελεσθή η θανατική ποινή των εν Τριπόλει δολοφονησάντων τον μακαρίτην Μιχαλόπουλον γυμνασιάρχην Πετουναίων, ωρίσθη η 27 ελευσομένου μηνός Ιουλίου· τόπος δε η Τρίπολις, ενθα εξετελέσθη το έγκλημα.

ΕΘΝΟΦΥΛΑΞ, 20.8.1874 – Απονεμηθείσης χάριτος εις τον ένα εκ των εις θάνατον καταδικασθέντων αδελφών Πετουναίων, των φονευσάντων τον Γυμνασιάρχην Μιχαλόπουλον, απεφασίσθη και εγένετο η καρατόμησις, του άλλου, του Περικλέους και ουχι του Χαραλάμπους, ως πολλαί εφημερίδες έγραψαν.

ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ, 2-9-1884 – Άπασα η παραλία της Ηπείρου από Παλάσσης της Χειμάρρας μέχρι Πάργας και από Αργυροκάστρου μέχρι Βησάνης και Μαργαριτίου έπαθεν από την καταστρεπτικήν χάλαζαν της 8 Αυγούστου. Εις βούνον της Χειμάρρας η χάλαζα εζύγισε 45 δράμια. Εις Δέλβινον 50 Θύελλα, γνύφος και τρικυμία ομού εσυνόδευον την χάλαζαν. Όλοι οι καρποί της γης σταφυλαί, ελαίαι, γενήματα, φασίολοι και λοιπά σπαρτά και δένδρα κατεστράφησαν. Οικίαν παλαιαί κατέπεσαν  και δένδρα παλαιά εξεριζώθησαν· αι επαρχίαι Χειμάρρας, Δελβίνου, Φιλιατών, Μαργαριτίου και Πάργας παράλιαι και Αργυροκάστρου, Πωγωνίου και Κονίτσης μεσόγειοι έπαθον τοσαύτας καταστροφάς, ώστε οι παθόντες χρήζουσι της συνδρομής των αποδημούντων συμπατριωτών, ίνα μη πάθωσιν υπό του λιμού, όστις επαπειλεί τας επαρχίας ταύτας.

ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ, 2.9.1884 – Ετελέσθησαν οι αρραβώνες του κ. Δ.Β. Ρωμαΐδου μετά της καλλίστης κόρης Μελπομένης Δ. Δημητριάδου εξ Ιωαννίνων.

ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ, 4.8.1884 – Εν Καΐρω απεβίωσεν εσχάτως ο εκ Κορυτζάς αυτόθι εμπορευόμενος φιλόπατρις γέρων Κωνσταντίνος Φιλίππου, όστις την εκ δεκακισχιλίων περίπου φράγκων περιουσίαν του, κατά την εφημερίδα «Κάιρον», διαθέτει ως εξής: καταλείπει υπέρ της κοινότητος Κορυτσάς 30.000 φρ. υπέρ του Εθνικού στόλου ημών 6.000 υπέρ του Εθνικού πανεπιστημίου 5.000, υπέρ του νεκροταφείου Καΐρου 6.000 και άλλα διάφορα κληροδοτήματα εις διαφόρους συγγενείς του.

Αντώνης Ν. Βενέτης,

Μοναστηράκι Δωρίδος

Π. Κατσούλης: Ταμείο Ανάκαμψης, ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΟΙ και Οικονομίες κλίμακας

Νέο «New Deal» 57 δις € εξαγγέλθηκε και ένα εκ των ερωτημάτων που υποβόσκει αφορά τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις, την παραγωγική ραχοκοκαλιά της χώρας. Θα χρηματοδοτηθούν από τα 12 δις € του Ταμείου Ανάκαμψης;

Σύμφωνα με το «Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης», δύνανται μέσω των ελληνικών τραπεζών. Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης θα φθάνουν έως και το 50% της επένδυσης, με δάνεια χαμηλού επιτοκίου 0,2% – 0,3% . Το 30% θα είναι δάνειο των τραπεζών και το 20% ίδια κεφάλαια της επιχείρησης. Επομένως ο δανεισμός των επιχειρήσεων θα αγγίζει το 80% του όποιου έργου. Οι προτάσεις αφορούν 5 τομείς. Πράσινη μετάβασηΨηφιακή μετάβαση – Εξωστρέφεια – Καινοτομία – Οικονομίες κλίμακας μέσω επιχειρηματικών συνεργασιών, εξαγορών & συγχωνεύσεων.

Εκ των πραγμάτων οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που θα δανειοδοτηθούν είναι ελάχιστες, αφού ήδη το 35% των επιχειρηματικών δανείων είναι «κόκκινα». 11,2 δις € εξ αυτών αφορούν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και 8,6 δις € ελεύθερους επαγγελματίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Άνω του 50% αφορά δανειακές συμβάσεις που έχουν ήδη καταγγελθεί. Στο πρόγραμμα «ΓΕΦΥΡΑ1» υποβλήθηκαν 160.000 αιτήσεις δανείων, τα οποία καλύπτουν 14 δις € δανείων. Σύμφωνα με την τωρινή ετήσια Έκθεση της Τραπέζης της Ελλάδος, «τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια τέλη του 2020 ήταν ήδη στα 47,4 δις €», ενώ «μέσα στο 2021 θα δημιουργηθούν εξαιτίας της πανδημίας νέα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους 8-10 δις €».

Δυστυχώς αυτές οι επιχειρήσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες το προσεχές χρονικό διάστημα με τη δαμόκλειο σπάθη των πλειστηριασμών και όχι των δανειοδοτήσεων. Η αναστολή ισχύει μέχρι 31 Μαΐου, όμως με το άνοιγμα των δικαστηρίων θα κινδυνεύσουν με πλειστηριασμούς εντός Ιουλίου. Σύμφωνα με το νέο πτωχευτικό κώδικα, ξεκινούν αμέσως «τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, για πλειστηριασμούς, για κατασχέσεις για όλους, χωρίς κανένα οικονομικό και κοινωνικό κριτήριο». Πάνω από 1 εκατ. ακίνητα είναι συνδεόμενα με κόκκινα δάνεια και πέρασαν ήδη στον έλεγχο ξένων funds, με τις τράπεζες ν’ αυξάνουν την πίεση στην κυβέρνηση. Η ίδια έκθεση της Τραπέζης της Ελλάδος όπως και του ΔΝΤ, καταγράφει «εμφάνιση μεγάλου αριθμού πτωχεύσεων μη βιώσιμων επιχειρήσεων με σοβαρές δημοσιονομικές παρενέργειες…και με νέες αυξήσεις του ήδη μεγάλου όγκου των «κόκκινων» δανείων».

Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας διαχείρισης κόκκινων δανείων Intrum Hellas, εκτίμησε «πως η εμπλοκή μεγάλων επενδυτικών κεφαλαίων στη διαχείριση επιχειρηματικών δανείων, σε συνδυασμό με θετικές εξελίξεις όπως  η δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης, θα συμβάλει στη δημιουργία μεγάλων επιχειρηματικών σχημάτων μέσω συγχωνεύσεων, εξαγορών και μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, που θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους, να δημιουργήσουν οικονομίες κλίμακος και να αυξήσουν την πρόσβασή τους στις αγορές για την εξεύρεση κεφαλαίων». (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 5/3/2021)

Ως άνθρωπος της αγοράς αφουγκράζεται το ρόλο του «Σχεδίου Ανάκαμψής» στην προώθηση των «διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων». Διότι οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης δεν διατίθενται όπως εκείνοι του ΕΣΠΑ. Είναι απολύτως συνδεδεμένοι με 64 συνολικές μεταρρυθμίσεις. Ολλανδία, Δανία, Σουηδία και Αυστρία με την αποδοχή της Γερμανίας, πέτυχαν οι εκταμιεύσεις να συνδέονται με τις «αναγκαίες μεταρρυθμίσεις». Ακόμη αποφασίστηκε, πως ένα κράτος μέλος μπορεί να μπλοκάρει τις χρηματοδοτήσεις άλλου κράτους μέλους, αν τα «προαπαιτούμενα» δεν τηρούνται.

Για το χώρο των ελληνικών Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων, οι «διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» σχετίζονται άμεσα με τον 5ο τομέα ένταξης έργων των 4,8 δις €, τις «Οικονομίες κλίμακας μέσω επιχειρηματικών συνεργασιών, εξαγορών και συγχωνεύσεων». Άλλωστε η άκρως νεοφιλελεύθερη Έκθεση Πισσαρίδη στην οποία στηρίχθηκε εξ ολοκλήρου η κυβερνητική πρόταση, είναι σαφής. Διαπιστώνει ως κύριο πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας τη «χαμηλή παραγωγικότητα», αναδεικνύει ως δεύτερο στη σειρά σημαντικό αίτιο «το μικρό επιχειρηματικό μέγεθος και το χαμηλό ποσοστό διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών» και προτείνει τη «συνεργασία των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων με τις μεγάλες».

Συνολικά οι «Οικονομίες κλίμακας», ήτοι οι ολιγοπωλιακές καταστάσεις πολυεθνικών εταιρειών και μεγάλων ντόπιων υπεργολάβων, ευνοούνται και στους 5 τομείς του ««Σχεδίου Ανάκαμψής», με τον 1ο τομέα, αυτόν της Πράσινης μετάβασης των 10 δις € για ενεργειακά έργα ΑΠΕ, να είναι ο πλέον χαρακτηριστικός. Η πλειοψηφία των ντόπιων επιχειρήσεων αποκλείονται, εκτός εάν προσδεθούν σε χρηματοδοτικό Fund ή σε μεγάλο επενδυτικό όμιλο κατάλληλης τεχνογνωσίας και με πολλά ίδια κεφάλαια. Οι διαβεβαιώσεις προς αυτούς τους ομίλους έχουν ήδη δοθεί.

Ένα είναι το πολιτικό διακύβευμα που θέτει το κυβερνητικό σχέδιο.

Είτε οι προτεινόμενες «συμπράξεις – συγχωνεύσεις» θα αποτελέσουν το επί πλέον εργαλείο εκκαθάρισης περίπου 400 χιλιάδων ΜμΕ και ταυτόχρονης διόγκωσης των τοπικών αλυσίδων αξίας ή μεταφοράς πλούτου στο εξωτερικό,

Είτε μέσω κινήτρων κρατικής υποστήριξης θα δημιουργηθούν συμπράξεις, συνεταιρισμοί αναβάθμισης της παραγωγικής και επιχειρηματικής τους ικανότητας.

Η δεύτερη επιλογή προϋποθέτει ένα διαφορετικό αναπτυξιακό σχέδιο. Με νέους στόχους και συγκρότηση των απαραίτητων θεσμικών λειτουργιών δημόσιας διοίκησης και τραπεζών για να το υλοποιήσουν με επιτυχία. Σχέδιο το οποίο να:

  • Διαμορφώνεται με δημοκρατικό προγραμματισμό και όχι στα κρυφά.
  • Επικεντρώνεται σε παραγωγικές επενδύσεις βελτίωσης των εξαγωγών, αύξησης της ανταγωνιστικότητας και της εγχώριας προστιθέμενης αξίας.
  • Αντιμετωπίζει ριζικά τις μακροχρόνιες παθογένειες των ΜμΕ και μέσω χρηματοδοτικών στοχεύσεων να ευνοεί τον ποιοτικό μετασχηματισμό τους.
  • Περιορίζει αντί να διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες που θα γεννήσει ο δραστικός περιορισμός τους.
  • Καταργεί το νέο πτωχευτικό κώδικα και διαγράφει σημαντικό μέρος οφειλών της πανδημίας.

Γι’ αυτό το νέο παραγωγικό σχέδιο, πρέπει να ανοίξει οργανωμένη συζήτηση ΤΩΡΑ!

 

Παναγιώτης Α. Κατσούλης

Εκπαιδευτικός – Καθηγητής Πληροφορικής

 

Στην… πένα: «Σ»ΒΑΚ-«Σχέδιο» Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας Ναυπάκτου

Γράφει ο Γιώργος Ασημακόπουλος 

ΣΒΑΚ: αρκτικόλεξο που σημαίνει Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας. Μια ακόμη κακόηχη νεοελληνική σύντμηση είναι η πρώτη σκέψη. Δυστυχώς όμως, όσο αφορά το ΣΒΑΚ του Δήμου Ναυπακτίας, δεν είναι αυτό το μόνο μειονέκτημα. Εξού και τα εισαγωγικά στο Σ που είναι η σύντμηση της λέξης Σχέδιο. Επειδή αυτό που έρχεται στο Δημοτικό μας Συμβούλιο, μόνο σχέδιο δεν είναι.

Ξεφυλλίζοντάς το ΣΒΑΚ του Δήμου Ναυπακτίας βρίσκεις πολύ ωραία πράγματα. Φωτογραφίες με κυκλοφοριακούς κόμβους, ποδηλατοδρόμους, χώρους στάθμευσης, υπέροχες στάσεις λεωφορείων, πεζόδρομους, παγκάκια, πάρκα… Μια όαση. Φυσικά είναι «υποδείγματα» και όχι πράγματα που υπάρχουν στο Δήμο μας ή έστω, μακέτες όσων πρόκειται να υπάρξουν. Διαβάζοντας πιο προσεκτικά όμως έρχεται η απόλυτη απογοήτευση. Χρειάζονται σελίδες για να ασκηθεί κριτική στο ΣΒΑΚ, οπότε ας αρκεστούμε στα κραυγαλέα του λάθη και ελλείματα.

Το ΣΒΑΚ προβλέπει ότι κέντρο της πόλης από το Κάστρο έως το λιμάνι και, από την πλαζ έως το Ξενία, γίνεται ήπιας κυκλοφορίας (σελίδα 62). Συγκεκριμένα πρόκειται για την «περιοχή που εσωκλείεται των οδών Ιλ. Τζαβέλα, Αρβανίτη, Αποκαύκου, Νόβα και βόρεια του λιμένα της πόλης της Ναυπάκτου». Τονίζεται ότι περιλαμβάνονται και οι δύο κεντρικοί δρόμοι. Σε βάθος δεκαπενταετίας προβλέπεται σε όλη αυτή την περιοχή να κυκλοφορούν ΜΟΝΟ οχήματα δημόσιας χρήσης, έκτακτης ανάγκης και κατοίκων. Βάσει του ΣΒΑΚ  από το εμπορικό κέντρο της πόλης, από την πλατεία Φαρμάκη και τους δύο εμπορικούς δρόμους ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΕΡΆΣΕΙ ΟΧΗΜΑ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ. Το πόσο πρόχειρο είναι το ΣΒΑΚ φανερώνεται -και- από την πρόβλεψη λειτουργίας ελεγχόμενης στάθμευσης στην περιοχή όπου δεν θα κυκλοφορούν οχήματα πλην κατοίκων και δημόσιας χρήσης.

Το κέντρο της Ναυπάκτου είναι το εμπορικό κέντρο των επαρχιών Ναυπακτίας και Δωρίδας. Σύμφωνα με την -ιστορική- φυσιογνωμία της πόλης σε αυτή συρρέουν τις καθημερινές οι κάτοικοι και οι παραθεριστές της ορεινής Ναυπακτίας και της Δωρίδας για τις αγορές και τις δουλειές τους. Μπακαλική, ρουχισμός, μαναβική, κρεοπωλείο, αρτοποιείο, συσκευές και οικιακός εξοπλισμός κινούνται με αυτή την πελατεία. Ιατρικές υπηρεσίες, κομμωτική, λογιστές, δικηγόροι, μηχανικοί το ίδιο. Αν υλοποιηθεί η πρόβλεψη του ΣΒΑΚ και όλη αυτή η πελατεία δεν μπορεί να προσεγγίσει με το αυτοκίνητο το κέντρο για να φορτώσει τα ψώνια του, είναι βέβαιο ότι η αγορά θα μεταφερθεί εκτός των τειχών και, το κέντρο θα ερημώσει. Γιατί τουριστική ή άλλη ανάπτυξη στο κέντρο της πόλης δεν πρόκειται να υπάρξει ποτέ. Ποιος τουρίστας θα περάσει από την έρημη πλατεία Φαρμάκη, να δει τι;

Φυσικά ένα ΣΒΑΚ που σέβεται τον εαυτό του προβλέπει δρόμους για ποδήλατα, ηλεκτρικά πατίνια και άλλα μέσα κυκλοφορίας. Το δικό μας «Σ»ΒΑΚ όμως παριστάνει ότι τους προβλέπει (σελίδα 69). Θα θέλαμε πολύ να δούμε μια υποδομή ποδηλατόδρομου από Αντίρριο έως Δάφνη και σε όλο το μήκος της Θέρμου, που θα εξυπηρετούσε τις μεγάλες κοινότητες στην μετακίνησή τους προς και από τη Ναύπακτο. Αντί για αυτό, το ΣΒΑΚ της Ναυπάκτου προβλέπει ότι το πολιτιστικό μονοπάτι θα εξυπηρετεί ΚΑΙ ποδήλατα! Το οποίο πολιτιστικό μονοπάτι έχει ανηφόρες που κάνουν αδύνατη την ανάβαση με ποδήλατο, τουλάχιστον για τον μέσο ποδηλάτη. Πάλι καλά που υπάρχει η αναφορά «όπου επιτρέπει το ανάγλυφο» και σώζονται τα προσχήματα…

Αυτά είναι λίγα μόνο από τα σημεία του «Σ»ΒΑΚ που αποδεικνύουν ότι είναι «Σχέδιο» και όχι Σχέδιο.

Το «Σ»ΒΑΚ της Ναυπάκτου θα ήταν απογοητευτικό, αν δεν ήταν επικίνδυνο. Στο μέλλον θα δυσκολεύει τη χρηματοδότηση έργων υποδομών κινητικότητας, γιατί όσα προβλέπει είναι ανεφάρμοστα. Ταυτόχρονα είναι επικίνδυνο για την οικονομική λειτουργία του κέντρου της πόλης, αφού αν εφαρμοστεί, αυτή θα μεταφερθεί εκτός πόλης και δεν θα υπάρξει άλλη οικονομική δραστηριότητα που θα την αντικαταστήσει.

Αντί σχεδίου έχουμε ένα σύνολο πρόχειρων, ανεφάρμοστων και μη αποδοτικών μέτρων. Απλά για να πούμε ότι κάναμε ΣΒΑΚ.

Κρίμα κύριε Δήμαρχε, γιατί θα μπορούσε να είναι ένα υπέροχο εργαλείο στα χέρια ενός Δημάρχου με όραμα, σχέδιο και ικανότητες.

Ο Π. Πιτσιάκκας γράφει για το νέο βιβλίο του μητροπολίτη Ναυπάκτου

«Πατερική και Σχολαστική Θεολογία και το Περιβάλλον τους, με βάση τις προφορικές παραδόσεις του π. Ιωάννου Ρωμανίδη»

 

Γράφει ο Πέτρος Πιτσιάκκας

Φιλόλογος – M.Ed. Διευθυντής 2ου Λυκείου Ναυπάκτου

 

Το νέο βιβλίο του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ. Ιεροθέου «Πατερική και Σχολαστική Θεολογία και το Περιβάλλον τους» και με υπότιτλο «Με βάση τις προφορικές παραδόσεις του π. Ιωάννου Ρωμανίδη», διαπραγματεύεται τη συνάντηση της ορθοδόξου θεολογίας με τα σύγχρονα θρησκευτικά και ιδεολογικά ρεύματα. Είναι ένα βιβλίο στο οποίο παρουσιάζεται από τη μια η πατερική θεολογία, η οποία είναι εμπειρική και στηρίζεται στην αποκάλυψη του Θεού στους Προφήτες, στους Αποστόλους και στους Πατέρες, με το οποίο αναδεικνύεται η μεγάλη αξία της ορθόδοξης θεολογίας και από την άλλη η σχολαστική θεολογία της δύσης, η οποία αποκλίνει από την προφητική, αποστολική και πατερική θεολογία, στηρίζεται στη φιλοσοφία και προσπαθεί να κατανοήσει το Θεό με τη λογική.

Στο πόνημα αυτό συμπυκνώνεται η ορθόδοξη θεολογική σκέψη  του Μητροπολίτη Ναυπάκτου, η οποία πηγάζει από την Πατερική διδασκαλία και εδράζεται σ’ αυτή. Αυτή την ορθόδοξη Πατερική θεολογία εκφράζει «λόγοις και έργοις»  ο Σεβασμιότατος, καθ’ όλη τη διάρκεια της γόνιμης, παραγωγικής και θεόπνευστης εκκλησιαστικής του πορείας με τη διδασκαλία του, τα κηρύγματα του, την πολυπληθή αρθρογραφία του, την  πλούσια συγγραφή βιβλίων και τη φωτισμένη ποιμαντική, αρχιερατική του πορεία.

Ο Ναυπάκτου Ιερόθεος συγκρίνει την Πατερική με τη σχολαστική θεολογία και προσπαθεί να καταγράψει τις διαφορές, μεταξύ των δύο τύπων θεολογίας, με έναν πρωτότυπο τρόπο. Βασιζόμενος στην προφορική διδασκαλία του μακαριστού π. Ιωάννη Ρωμανίδη καθώς και στην έρευνα πολλών χρόνων, μια έρευνα που βασίζεται στις πηγές και στη σχετική βιβλιογραφία, ξεκαθαρίζει την ορθόδοξη θεολογία από τις σχολαστικές ιδέες, από τους στοχασμούς και τις φαντασίες. Στη διδασκαλία του πατρός Ρωμανίδη παρουσιάζεται, διά χειρός του Σεβασμιότατου κ. Ιεροθέου, η αυθεντικότητα της ορθόδοξης πατερικής θεολογίας, η ησυχαστική παράδοση των Πατέρων της Εκκλησίας, η οποία αλλοιώθηκε από το χριστιανισμό της Δύσης και την οποία αλλοίωση γνώρισε ο ίδιος μεγαλώνοντας στην Αμερική και ερχόμενος σε επαφή με όλα τα σύγχρονα θεολογικά και φιλοσοφικά ρεύματα. Πέρα όμως από το θεολογικό περιεχόμενο του, το έργο έχει επίσης ιστορικό και φιλοσοφικό περιεχόμενο.

Στην αρχή της  «Πατερικής και σχολαστικής θεολογίας» γίνεται αναφορά στη διδασκαλία του π. Ιωάννη Ρωμανίδη, ο οποίος ήλθε στην Ελλάδα εξοπλισμένος με την γνώση της δυτικής θεολογίας, αλλά και τη γνώση και την εμπειρία της Ρωμιοσύνης, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη αίσθηση. Όπως αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας «όποιος θέλγεται από την ορθόδοξη, εκκλησιαστική και πατερική θεολογία, «πέφτει» επάνω στη θεολογία του π. Ιωάννη Ρωμανίδη».  Στα επόμενα κεφάλαια γίνεται αναφορά στην ελληνική φιλοσοφία (τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη και τους Νεοπλατωνικούς), η οποία επηρέασε καποιους θεολόγους της αρχαίας Εκκλησίας, οι οποίοι έπεσαν σε αιρέσεις, τις οποίες καταδίκασε η Εκκλησία. Στη συνέχεια αναφέρεται στην Πατερική θεολογία, που είναι συνέχεια της Προφητικής και Αποστολικής, αποκαλυπτικής θεολογίας, καθώς και στα ερμηνευτικά της κλειδιά στην Τριαδολογία, τη Χριστολογία, την Εκκλησιολογία, την πνευματική ζωή και την εσχατολογία.

Ερμηνευτικά κλειδιά είναι τα στοιχεία εκείνα που βοηθούν στην αυθεντική ανάγνωση, ανάλυση και ερμηνεία της σκέψης των Πατέρων της Εκκλησίας ώστε αυτή να μην παρερμηνεύεται. Όσον αφορά την Τριαδολογία ένα ερμηνευτικό κλειδί είναι ότι ο Θεός είναι Τριαδικός: Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα. Δεν μπορεί κανείς να μιλήσει για το Θεό και, πολύ περισσότερο, να στοχαστεί για το Θεό. Ότι γνωρίζουμε γι’ Αυτόν είναι από την εμπειρία των ακτίστων ενεργειών Του, οι οποίες είναι μεθεκτές και όχι από την ουσία Του, που είναι άγνωστη στους ανθρώπους και αμέθεκτη. Ένα άλλο κλειδί είναι ότι δεν υπάρχει ομοιότητα καμιά, ούτε και αναλογία, μεταξύ των κτισμάτων και της ακτίστου δόξας του Θεού. Ως εκ τούτου δεν μπορούμε, μέσω των κτισμάτων, να γνωρίσουμε το άκτιστο. Το τρίτο ερμηνευτικό κλειδί της Τριαδολογίας είναι ότι «οι θεόπτες άγιοι γνωρίζουν, από την εμπειρία τους, ότι στον Τριαδικό Θεό υπάρχουν κοινά και ακοινώνητα. Τα κοινά είναι η ουσία-φύση, ενέργεια, δόξα, βασιλεία και τα ακοινώνητα είναι τα υποστατικά ιδιώματα, δηλαδή το αγέννητο του Πατρός, το γεννητό του Υιού και το εκπορευτό του Αγίου Πνεύματος».

Όσον αφορά την κατανόηση και την ερμηνεία της Χριστολογίας θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι «ο Χριστός κηρύσσεται στην Αγία Γραφή, Παλαιά και Καινή Διαθήκη. Η διαφορά είναι ότι στην Παλαιά Διαθήκη ο Λόγος του Θεού εμφανίζεται στους Προφήτες ως άσαρκος, ενώ στην Καινή Διαθήκη ως σεσαρκωμένος. Η Παλαιά Διαθήκη προετοιμάζει τους ανθρώπους για την ενσάρκωση του Λόγου του Θεού, που υπάρχει όχι ως άνθρωπος, αλλά ως Άγγελος-Θεός, Κύριος της δόξης, και η Καινή Διαθήκη τη φανερώνει».

Το βασικό ερμηνευτικό κλειδί της Εκκλησιολογίας και της πνευματικής ζωής των χριστιανών είναι «η ενότητα μεταξύ Μυστηρίων και των βαθμών της τελειότητας καθώς και η επιτυχία, δηλαδή η κάθαρση, ο φωτισμός και η θέωση, δηλαδή το να φθάσει ο άνθρωπος στο δοξασμό, όπως γίνεται με όλους τους αγίους». Τέλος, όσον αφορά την Εσχατολογία «βασικό ερμηνευτικό κλειδί της εκκλησιαστικής ζωής είναι το πώς θα συναντήσει κανείς το Θεό και πώς θα Τον δει, ως φως ή ως πυρ».

Τα ερμηνευτικά κλειδιά λοιπόν, σύμφωνα με το Σεβασμιότατο κκ Ιερόθεο «μας βοηθούν να μελετήσουμε τα εκκλησιαστικά θέματα, τη θεολογία και την πράξη της Εκκλησίας και να ξεχωρίσουμε την Ορθόδοξη Παράδοση από τις άλλες ειδωλολατρικές, αλλόδοξες και αλλόθρησκες παραδόσεις». Ως βασικό δε ερμηνευτικό κλειδί θεωρεί «την επιτυχία, δηλαδή τη θεραπεία του ανθρώπου, με την οποία αποκτά αληθινή γνώση του Θεού». Χωρίς τη βοήθεια των ερμηνευτικών κλειδιών δεν μπορούμε να κατανοήσουμε την Πατερική παράδοση και διδασκαλία.

Στις επόμενες σελίδες γίνεται αναφορά στη Σχολαστική θεολογία, που αναπτύχθηκε από τους Φράγκους θεολόγους καθώς και στα φιλοσοφικά ρεύματα που αναπτύχθηκαν στη Δύση. Ακόμη, γίνεται αναφορά στη ρωσική θεολογία, η οποία προσπάθησε να αποδεσμευτεί από τη σχολαστική θεολογία και παρουσιάστηκε ως υπέρβασή της, αλλά διαφοροποιήθηκε και από την πατερική θεολογία. Στη συνέχεια ο συγγραφέας κάνει λόγο για τη νεοελληνική θεολογία, η οποία έχει επηρεαστεί και από την σχολαστική και από την ρωσική θεολογία, αφού, μετά την απελευθέρωση και τη συγκρότηση του Νεοελληνικού κράτους, η δυτική και η ρωσική θεολογία μεταφέρθηκαν στον ελληνικό χώρο. Όλες οι ζυμώσεις που έγιναν στη Δύση και στη Ρωσία κατέληξαν στην ελληνική κοινωνία. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των εκφραστών του Αγγλικού, του Γαλλικού και του Ρωσικού κόμματος, μετά τον ξεσηκωμό του 1821, το φανερώνει. Γι’ αυτό και σήμερα στην Ελλάδα βλέπουμε να συνυπάρχει η πατερική θεολογία, στην αυθεντική της έκφραση, με τη δυτική και τη ρωσική θεολογία, με τις διάφορες αποχρώσεις τους.

Το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου μιλά για τη Ρωμιοσύνη και τη Φραγκοσύνη, που αποτελούν το σώμα της Πατερικής και της Σχολαστικής θεολογίας αντίστοιχα και κάνει λόγο για τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, τη Γαλλική και την Ελληνική επανάσταση, τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους και τη σύγχρονη Ευρώπη.

Βέβαια, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι όλα τα κεφάλαια του βιβλίου είναι εξαρτώμενα από το βασικό πυρήνα του βιβλίου, που είναι η διαφορά μεταξύ Πατερικής και Σχολαστικής θεολογίας.

Ο αναγνώστης της «Πατερικής και της Σχολαστικής Θεολογίας» μαθαίνει ότι η Πατερική θεολογία στηρίζεται στην θεοπτία των θεουμένων αγίων και θέτει ως προϋποθέσεις της γνώσης του Θεού την κάθαρση, το φωτισμό και τη θέωση. Ως ιστορικό υπόβαθρο έχει τον χώρο της ενωμένης Χριστιανικής Αυτοκρατορίας (Ρωμιοσύνη). Αντίθετα, η Σχολαστική θεολογία, στηρίζεται στη φιλοσοφική ενασχόληση περί του Θεού και στην προσπάθεια κατανόησης του δια της λογικής. Καλλιεργήθηκε στις πανεπιστημιακές σχολές και ως χώρος έκφρασης της είναι η Δύση, όπως διαμορφώθηκε από τους Φράγκους (Φραγκοσύνη).

Η Πατερική θεολογία, έχει ως κέντρο της την αποκάλυψη του Θεού στην καρδιά του ανθρώπου, διά του φωτισμένου νου, ενώ η Σχολαστική θεολογία έχει ως κέντρο της το στοχασμό, με τη βοήθεια της λογικής και της φαντασίας του ανθρώπου. Η Σχολαστική θεολογία βασίστηκε, όχι στην εμπειρική διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας, αλλά στην «παράδοση των αρχαίων αιρετικών, χρησιμοποιώντας κατά βάση την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και τον στοχασμό, που ήταν η βάση των αρχαίων αιρετικών. Έτσι από τη σχολαστική θεολογία η Δύση πέρασε στη Μεταρρύθμιση, στην Αναγέννηση, στο Διαφωτισμό και στα νέα ψυχολογικά, υπαρξιακά και κοινωνικά ρεύματα που κυριαρχούν».

Ο λόγιος Σεβασμιότατος  κκ Ιερόθεος με το έργο του «Πατερική και Σχολαστική Θεολογία και το Περιβάλλον τους» και με υπότιτλο «με βάση τις προφορικές παραδόσεις του π. Ιωάννου Ρωμανίδη», βοηθά τον αναγνώστη να αντιληφθεί ότι η Πατερική και η Σχολαστική θεολογία είναι δύο διαφορετικές θεολογικές παραδόσεις. Από τη μια τον βοηθά να συνειδητοποιήσει τη μεγάλη προσφορά των Πατέρων της Εκκλησίας, τη μεγάλη αξία της ορθόδοξης θεολογίας. Από την άλλη, τον βοηθά να αντιληφθεί την απόκλιση της δυτικής θεολογίας από την προφητική, την αποστολική και την πατερική θεολογία. Είναι ένα βιβλίο που αποκαλύπτει την ταυτότητά μας, την αυτοσυνειδησία μας και το οποίο μπορεί να προκαλέσει μια εσωτερική αφύπνιση. Ο Ναυπάκτου κκ Ιερόθεος με το έργο αυτό κατάφερε να ξεχωρίσει τα δικά μας από τα ξένα, τη Ρωμιοσύνη από τη Φραγκοσύνη.

 

Ναύπακτος 18/4/2021

Κ. Βουτσινάς: Γιάννης Βλαχογιάννης-Ο νεωτεριστής Επαχτίτης

Του Κωνσταντίνου Δ.Βουτσινά, Προέδρου ΔΣ Αδελφότητος Ναυπακτίων Ν.Αττικής

 

Ο Γιάννης Βλαχογιάννης γεννήθηκε στη Ναύπακτο το 1867. Ο πατέρας του Οδυσσέας Βλάχος καταγόταν από γενιά αγωνιστών της Ρούμελης. Από τη ρίζα αυτή κληρονόμησε το σεβασμό στη μνήμη των ηρώων του Οδυσσέα Ανδρούτσου και του Γεωργίου Καραϊσκάκη.

Η μητέρα του Αναστασία Γκιώνη καταγόταν από το Σούλι. Η οικογένειά του είχε κουμπαριά με τους Τζαβελαίους στο αρχοντικό των οποίων ως μικρό παιδί αφουγκράζεται τα κατορθώματα των οπλαρχηγών και παίζει με τα σπαθιά τους.

Οι αναμνήσεις του 1821 διατηρήθηκαν ζωντανές στη μνήμη του και διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό την προσωπικότητά του.

Έμαθε τα πρώτα γράμματα στη Ναύπακτο. Για τα γυμνασιακά μαθήματα ταξίδεψε στη Ζάκυνθο, στην Κόρινθο και στην Πάτρα. Το 1886 γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών, στο τμήμα Φιλολογίας.

Ριζωμένος με την πατρίδα του και κατ’ επέκταση με το εθνικό έδαφος είχε συλλάβει την ιδέα ότι η ιστορική αλήθεια ταυτίζεται με τον αρχικό πυρήνα και την κριτική των πηγών.

Ποια ήταν τα σημεία που αναζητούσε τα ιστορικά τεκμήρια;

«…Και ο μοναδικός μου έρωτας ήταν πάντα η Πατρίδα και η Ιστορία της. Ενώ λοιπόν καθηγητάδες παράδιναν τα μαθήματά τους και οι φοιτητές σκυμμένοι στο χαρτί κρατούσανε σημειώσεις, εγώ ανακάτευα βιβλιοπωλεία, παλαιοπωλεία, μελετούσα, σχημάτιζα τις πρώτες μου συλλογές. Εκεί πήρα τα πρώτα μου μαθήματα…».

Είναι γνωστό ότι το χειρόγραφο των «Απομνημονευμάτων του Μακρυγιάννη» το βρήκε σκονισμένo και μουχλιασμένo στο υπόγειο του σπιτιού του αγωνιστή. Από το κατώι του παρηκμασμένου σπιτιού ανέδειξε τον πλούτο και το βάθεμα της ελληνικής γλώσσας.

Τον Απρίλιο του 1893 αποφασίζεται η εκποίηση μέρους του κρατικού αρχείου, που τηρείται αταξινόμητο στο Ελεγκτικό Συνέδριο και που για τους υπαλλήλους του είναι άχρηστο χαρτί, με την τιμή του να ορίζεται με το βάρος του. Με δανεικά χρήματα και πληρώνοντας με δόσεις κατάφερε να διασώσει μέρος αυτών.

Αυτές οι συνθήκες αναζήτησης και αγωνίας τον καταπονούσαν αλλά και τον γοήτευαν

«…Ως τώρα πάντα μοναχός μου έψαχνα, γύρευα ακάλεστος και ηύρα περισσότερα από ό,τι γύρευα να βρω. Έσκυψα λοιπόν και μπήκα στα κατάβαθα τα κρύα της ελληνικής αδιαφορίας που παραμέλησε, παραπέταξε, απόρριψε σαν κάτι ανίερο και μολυμένο τα ιερά και τα άγια της Ελλάδος. Ανάμεσα στους αθώους μα αθεόφοβους νεκροθάφτες της ελληνικής ιστορίας τυμβωρύχος γίνηκα εγώ …».

Στο τέλος του άρθρου παρατίθεται η λίστα του αρχείου της προσωπικής του συλλογής για να εκτιμηθεί από τον αναγνώστη η αναντικατάστατη προσφορά του.

Με την πάροδο του χρόνου οι προσπάθειές του αξιολογούνται και γίνονται γνωστές από τους ισχυρούς της ελληνικής κοινωνίας, όπως ο Εμμανουήλ Μπενάκης που χρηματοδοτεί κάποια βιβλία του, ενώ γίνεται αποδεκτός και από τον κύκλο του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Το 1914 από την προσωπική του συλλογή εκδίδει επτά τόμους με τίτλο «Αρχείο της Νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας» και τη «Συλλογή Ιστορικών Εγγράφων και Χειρογράφων καταρτισθείσα υπό τον Ιω. Βλαχογιάννη από του έτους 1888 μέχρι του έτους 1913». Παράλληλα ο καθηγητής Σπυρίδων Λάμπρος δημοσιεύσει άρθρο επισημαίνοντας την ανάγκη για την ίδρυση των αρχείων του κράτους.

Η επιρροή τους αποδίδει καρπούς

Ο βουλευτής Λουκάς Νάκος εκθέτει την αρχειακή κατάσταση στον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος με τη σειρά του αναθέτει τη σύνταξη νόμου στον υπουργό εκκλησιαστικών και δημοσίας εκπαίδευσης Ιωάννη Τσιριμώκο.

Την 18η Νοεμβρίου 1914 δημοσιεύεται ο νόμος 380/1914 «περί ιδρύσεως υπηρεσίας των αρχείων του κράτους».

Την 04/02/1915 ορίζεται διευθυντής ο Βλαχογιάννης και τη 15/1/1916 εγκρίνεται το εκτελεστικό διάταγμα για τη λειτουργία, τον καθορισμό των αποθηκευτικών χώρων, τη διάρθρωση του υπηρεσιακού οργανογράμματος και τη διευθέτηση των υλικοτεχνικών λεπτομερειών.

Όμως η υλοποίηση όλων αυτών πραγματοποιείται με αναβλητικότητα και προσκόμματα αναδεικνύοντας τα προβλήματα και τις αγκυλώσεις της γραφειοκρατίας.

Υπάλληλοι και κλητήρες πωλούν στην αγορά αρχεία υπηρεσιών. Στην εκκένωση των ανακτόρων του 1924 το αρχείο του βασιλιά Γεωργίου Α’ αφήνεται σκορπισμένο στο πάτωμα. Σε παντοπωλείο της οδού Αδριανού ή σε λαχανοπωλείο της οδού 3ης Σεπτεμβρίου βγαίνουν στο σφυρί από συλλέκτες αρχαία τουρκικά χειρόγραφα ή τα πρωτόκολλα της Εθνικής Χρηματιστηριακής Τράπεζας που είχε ιδρύσει ο Καποδίστριας, τα απομνημονεύματα του Γενναίου Κολοκοτρώνη.

Πείσμων ο Βλαχογιάννης και έχοντας τα μάτια του ανοικτά πιέζει προς κάθε κατεύθυνση για την απόκτηση αυτών των εγγράφων και κωδίκων.

Μειώνονται περαιτέρω οι κρατικές πιστώσεις και αναβάλλεται εκ νέου η έκδοση των αρχείων της Επανάστασης. Μετά πολλών κόπων εξασφαλίζει δύο επιπλέον χώρους της υπηρεσίας του στο υπόγειο του μεγάρου της Ακαδημίας Αθηνών.

Είναι προφανές ότι απαξιώνεται η συστηματοποίηση της ταξινόμησης των αρχείων, οι ιδιώτες πλουτίζουν από την μεταπώληση αυτών και το κράτος αρνείται να επενδύσει σε αυτά.

Η μεγαλύτερη αντίφαση συνίσταται στην αυξητική τάση των άλλων δημοσίων φορέων να αιτούνται την αποστολή των αρχείων τους για φύλαξη στην κεντρική υπηρεσία και στα αιτήματα των ερευνητών για πρόσβαση και μελέτη. Ο Βλαχογιάννης, όμως, έρχεται στη δυσάρεστη θέση να απορρίπτει αυτά, διότι τα αρχεία είναι αταξινόμητα και ακατάτακτα σε ογκώδεις σωρούς.

Την 5η Οκτωβρίου 1937 υποβάλλει την παραίτησή του ακολουθούμενη με εγκώμια και επαίνους για τη θητεία του. Τον Αύγουστο του 1945 απεβίωσε στην Αθήνα.

 

Η παρακαταθήκη του είναι προφανής

Επέβαλε την ίδρυση κεντρικής υπηρεσίας αρχείων, που ήδη λειτουργούσε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ως θεσμό που εξασφαλίζει τη συγγραφή της ιστορίας του έθνους και συμβάλλει στη γνώση του πολιτισμού.

Με την πρόσβαση σε αυτά διεύρυνε τη λογοδοσία του κρατικού μηχανισμού βελτιώνοντας το περιεχόμενο της δημοκρατικής λειτουργίας.

Ο Βλαχογιάννης αντιπροσωπεύει το όραμα των πρωτοπόρων Ελλήνων που οδήγησαν την πατρίδα μας από μία οθωμανική επαρχία σε ένα ευρωπαϊκό νεωτερικό πρότυπο κράτους.

 

Η έμπνευσή του οργανώνεται και εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου

Η Αρχειονομία ως επιστήμη εγκαθιδρύεται στην Ελλάδα το 1993 με τη δημιουργία του πρώτου Τμήματος Αρχειονομίας και Βιβλιοθηκονομίας.

Το αντικείμενο του αρχειονόμου είναι η επιλογή, η επεξεργασία, η οργάνωση των αρχείων με τελικό σκοπό την τεκμηρίωση της διοικητικής λειτουργίας καθώς και την καθοδήγηση και υποστήριξη της αρχειακής έρευνας. Είναι ο μεσολαβητής και διαθέτης του αρχειακού υλικού.

Η αξιοποίηση αυτού του πολυποίκιλου αρχειακού υλικού με την παράλληλη χρήση των δυνατοτήτων που προσφέρει η ψηφιακή τεχνολογία σε εκπαιδευτικά προγράμματα σχολείων προάγει την ενεργό συμμετοχή και διευκολύνει τα παιδιά να συνδέσουν στη σκέψη τους τα γεγονότα του παρελθόντος με τον απόηχό τους στο παρόν.

Αυτή την περίοδο ένα τέτοιο πρόγραμμα, που βασίζεται στα αρχεία Βλαχογιάννη για τα τοπικά γεγονότα της περιοχής μας κατά την επαναστατική περίοδο του 1821, καταρτίζεται σε συνεργασία της Αδελφότητας Ναυπακτίων και των εκπαιδευτηρίων Kοτρώνη υπό την αιγίδα του δήμου Ναυπακτίας με τη φιλοδοξία να εφαρμοσθεί σε γυμνάσια της χώρας.

Και όλα αυτά για την τιμή και τη μνήμη του Γιάννη Βλαχογιάννη – Επαχτίτη.

 

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗ

το αρχείο της Επαναστάσεως στην Κρήτη,

το Σαμιακό αρχείο,

τα αρχεία των Βουλών και Γερουσιών επί Όθωνα,

το αρχείο του αγωνιστή του 1821 Δημητρίου Χρηστίδου,

η συλλογή του φιλέλληνα Φιγκέιρα Αλμέιδα,

το αρχείο του στρατηγού Church,

τo αρχείο των νοταριακών Κεφαλληνιακών εγγράφων,

το Αθηναϊκό Κτηματολόγιο,

το σύγγραμμα του Ρήγα Παλαμήδη για στατιστικά στοιχεία της Τρίπολης, του Άργους, της Μάνης κλπ,

το αρχείο του στρατηγού και φρούραρχου της Ακρόπολης Ιωάννη Γκούρα,

το αρχείο του Νεοφύτου Μεταξά,

το Σουλιωτικό αρχείο Πανομάρα,

τα συγγράμματα του ποιητή Ιωάννη Βηλαρά,

τα απομνημονεύματα του Σπηλιάδη,

το αρχείο του Γενναίου Κολοκοτρώνη,

τα αρχεία της Δ’ Εθνικής Συνέλευσης του Άργους,

το αρχείο του Ιωάννη Κωλέττη,

το Αθηναϊκό αρχείο με μοναστηριακά και ιδιωτικά έγγραφα,

το Χιακό αρχείο για τη Χίο και την Ερμούπολη,

το αρχείο του Γεωργίου Κροκίδα για την επανάσταση των Ηπειρωτών και Θεσσαλών το 1854,

το αρχείο του Καίσαρα Βιτάλη, προξένου του Βασιλείου της Νεάπολης στην Αθήνα,

το αρχείο της Επιτροπής του Ναυπλίου για τους Εξοδίτες του Μεσολογγίου που κατέφυγαν εκεί,

το αρχείο της Αστυνομίας,

το αρχείο των (προεπαναστατικών) εγγράφων της Φιλικής Εταιρείας,

το αρχείο του υπουργείου Στρατιωτικών και στρατοδικείου Αργολίδος επί Όθωνος.

 

Ο Δήμος Ναυπακτίας τιμά την Επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση

Ο Δήμος Ναυπακτίας, στο πλαίσιο της Επετείου των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση της 25ης Μαρτίου 1821, δημοσιεύσει σειρά άρθρων και κειμένων προσωπικοτήτων που συνδέονται ή έλκουν την καταγωγή τους από την Ναυπακτία και ανταποκρίθηκαν στην προσωπική πρόσκληση που τους απηύθυνε ο Δήμαρχος κ.Βασίλης Γκίζας.  Ιστορικά γεγονότα που αναδεικνύουν σημαντικές πτυχές της πορείας του Έθνους και της Ναυπακτίας, αλλά και ενδιαφέρουσες αναλύσεις που κεντρίζουν το ενδιαφέρον και αφήνουν το στίγμα τους στη δημόσια συζήτηση.

Τα άρθρα είναι διαθέσιμα στην επίσημη ιστοσελίδα του Δήμου Ναυπακτίας www.nafpaktos.gr

Ένα flash στην Τέχνη

Επιμέλεια: Βασίλης Βούκλιζας

Αγάλματα της νήσου Πάσχα, 1250-1500 μ.Χ, Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, UNESCO

 

Π. Πιτσιάκκας: «Έφυγες» νωρίς Κώστα!

«Έβαλ’ ο Θεός σημάδι

παλληκάρι στα Σφακιά (στη Ναυπακτία)

και ο κύρης του στον Άδη

άκουσε μια ντουφεκιά»

 

Γράφει ο Πέτρος Πιτσιάκκας

Διευθυντής 2ου ΓΕΛ Ναυπάκτου

 

Βιάστηκες να «φύγεις» Κώστα. «Έφυγες» ξαφνικά, σκορπίζοντας πόνο και θλίψη, σε πολλούς, πάρα πολλούς! Ωστόσο, αυτή τη «φυγή» δεν την επέλεξες. Αντίθετα πάλεψες, όπως ήξερες εσύ να αγωνίζεσαι πάντα, σε όλα τα πεδία, με αξιοπρέπεια και περηφάνια. Δυστυχώς, όμως, τούτη η μάχη ήταν άνιση και ο εχθρός ανίκητος.

Σε όλη σου τη ζωή υπήρξες ιδεαλιστής, και ταυτόχρονα αγωνιστής, με στόχο την προκοπή και το κοινό καλό. Είχες θέσει τον εαυτό σου στην υπηρεσία των συνανθρώπων σου και προσπαθούσες να βελτιώσεις τις συνθήκες και την ποιότητα της ζωής τους. Πίστευες στην αξία Άνθρωπος και στο κοινό καλό. Γι’ αυτά πάλευες ακούραστα και προπάντων με ανιδιοτέλεια.

Δεν συμφωνούσαμε σε όλα. Κάποια θέματα τα προσεγγίζαμε από διαφορετική οπτική γωνία και ακολουθούσαμε διαφορετικούς δρόμους. Ωστόσο, ανάμεσα μας υπήρχε αμοιβαίος σεβασμός, εκτίμηση και αναγνώριση.

Στο σχολείο, όπου συνυπήρξαμε, ήσουν διαλλακτικός και συμβιβαστικός. Λειτουργούσες εξισορροπητικά με στόχο, την αποφυγή της έντασης. Επιδίωκες πάντα τη δημιουργία ενός καλού και ήρεμου κλίματος μεταξύ των μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας. Προσπαθούσες, οι όποιες διαφωνίες και τα όποια προβλήματα, να επιλύονται με διάλογο. Οι παρεμβάσεις σου ήταν πάντα ουσιαστικές, εποικοδομητικές, ευφάνταστες και, μερικές φορές, εκτονωτικές, με τα επιχειρήματα σου, ακόμη και με τα αστεία και τις έξυπνες ατάκες σου. Το συμφέρον του συναδέλφου το έβαζες, πάντα, πάνω από το προσωπικό σου. Προσπαθούσες να μη χαλάσεις χατίρι σε κανένα. Ήσουν εργατικός και ευρηματικός. Αγαπούσες αυτό που έκανες και έδινες πάντα τον καλύτερο σου εαυτό. Γι’ αυτό και αγαπήθηκες και εκτιμήθηκες από όλους τους μαθητές σου, τους συναδέλφους σου, τους συνεργάτες σου. Γι’ αυτό και θα μείνεις στη μνήμη όλων.

«Έφυγες», νωρίς Κώστα και η οικογένεια σου έχασε τον καπετάνιο της. Βέβαια, πάντα είναι νωρίς, όταν «φεύγουν» άνθρωποι σαν και σένα.

«Έφυγες» νωρίς και η πόλη μας, η Ναύπακτος και γενικά η Ναυπακτία, που τόσο αγάπησες και  υπηρέτησες, πάγωσε, ο τόπος άδειασε και τα μονοπάτια θα μείνουν απάτητα.

«Έφυγες» νωρίς και η Άνω Χώρα σε αναζητά και σε περιμένει.

«Έφυγες» νωρίς και η εκπαίδευση έχασε έναν στυλοβάτη.

«Έφυγες» νωρίς και η Τοπική Αυτοδιοίκηση σε αναζητά γιατί χρειάζεται το όραμα σου, τις προτάσεις σου, τις δημόσιες τοποθετήσεις σου, την εργατικότητα σου, τις παρεμβάσεις σου, την παρουσία σου, την ανιδιοτέλεια σου.

«Έφυγες» νωρίς Κώστα, και δεν θα προλάβεις να περπατήσεις το πολιτιστικό μονοπάτι της πόλης μας. Δεν θα παρευρεθείς στα εγκαίνια του πολυχώρου του Ξενία. Δεν θα δεις να λειτουργεί ο ΧΥΤΥ, δεν θα δεις μέρος έστω του οράματος σου να υλοποιείται.

«Έφυγες» νωρίς, Κώστα Καρακώστα,  αλλά είσαι παντού. Αιωνία σου η μνήμη!

Αντ. Βενέτης: Το ελληνικό Σουέζ

Η εκτεταμένη αναφορά στα Νέα της 29.3.2021 στην διώρυγα του Σουέζ με αφορμή το μπλοκάρισμα της διώρυγας από γιγαντιαίο πλοίο, μου δίνει και εις εμένα την αφορμή να αναφερθώ στην αρχική διάνοιξη της διώρυγας εις την οποίαν μέγιστη υπήρξε η συμβολή χιλιάδων Ελλήνων μεταξύ των οποίων υπερτερούσαν οι Δωδεκανήσιοι και ιδίως οι εκ της νήσου Κάσσου καταγόμενοι. Ετσι ξεφυλλίζοντας, στη φιλόξενη Παπαχαραλάμπειο Βιβλιοθήκη της Ναυπάκτου, βρήκα σε αθηναϊκές εφημερίδες της εποχής εκείνης “ειδήσεις” από τις οποίες αποδεικνύεται η μεγάλη εκτίμηση που έτρεφε για τους Ελληνες ο κατασκευαστής της διώρυγας, ο περιώνυμος Γάλλος διπλωμάτης και μηχανικός Φερδινάνδος Λεσσέψ (1805 – 1894). Ετσι:

ΜΕΛΛΟΝ, 7.6.1866 – Κατ’ αυτάς πρόκειται να τεθή εν Πορτ – Σάιδ ο θεμέλιος λίθος της ελληνικής εκκλησίας, δι’ ην ο κ. Λεσσέψ ευχαρίστως τοις Ελλησι παρεχώρησε γην. Ο πρόξενος Αλεξανδρείας επρόκειτο καταβάς εις Σουέζ να φθάση εις Πορτ Σάιδ δ’ επίτηδες παραχωρηθέντος αυτώ ατμοκινήτου, τρεις δ’ Ελληνίδες νεάνιδες ηγουμένης της νεαράς θυγατρός του κ. Ζυγομαλά ήθελον θέσει τον πρώτον λίθον.Η εορτή προμηνύεται ου μόνον μεγαλοπρεπής, αλλά και εις άκρον συγκινητική. Υπέρ τους 10 χιλιάδας αριθμούνται οι εκεί εργαζόμενοι Ελληνες, ους ο κ. Λεσσέψ υπεραγαπά, διά τον ζήλον, την επιχειρηματικότητα και δραστηριότητά των».

Είχε προηγηθεί η πρώτη διέλευση πλοίου που ήταν ελληνικό. Ετσι:

ΑΛΗΘΕΙΑ, 29.1.1866 – Μετ’ αμέτρου χαράς αναγγέλομεν ότι το πρώτον πλοίον, όπερ διεπέρασε τον Ισθμόν του Σουέζ από της Μεσογείου, εις την Ερυθράν θάλασσαν, ήτο Κρανιδιωτικόν, έχον φορτίον εξ ελαίου. Το κατόρθωμα τούτο ενέπλησε θάμβους και αγαλλιάσεως πάντας τους εκείσε εργαζομένους ομοεθνείς και αλλοεθνείς».

Αλλά και μετά το πέρας των εργασιών της διώρυγας ο Φερδ. Λεσσέψ μνημονεύει τη σημαντική συμβολή των Ελλήνων στην πλήρη αποπεράτωση της τομής της διώρυγας, η οποία δικαίως θεωρήθηκε ως “αθάνατο κατόρθωμα στην ανθρώπινη ιστορία”. Ετσι:

ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ, 6.3.1873 – Ο εν Κωνσταντινουπόλει παρεπιδημών από τινός καιρού διάσημος υποκινητής και μεγαλοπράγμων εκτελεστής του γιγαντιαίου έργου της ορυχής του Ισθμού του Σουέζ κ. Φερδινάνδος Λεσσέψ θέλει ποιήσει δημοσίαν διάλεξιν εν τη συνήθη των μαθημάτων του φιλολογικού συλλόγου αιθούση της σχολής των Εισοδίων εν Σταυροδρομίω. Το θέμα του αναγνώσματος έσται καινοφανές άμα τε και ενδιαφέρον τοις καθ’ ημάς, καθ’ όσον ο κ. Λεσσέψ θέλει πραγματευθή περί το πόσον εβοήθησαν αυτώ οι αρχαίοι Ελληνες συγγραφείς εις την σύλληψιν του σχεδίου του, πόσον δε οι νεώτεροι Ελληνες συνέπραξαν εις την εκτέλεσιν του έργου. (…)».

Γι’ αυτόν τον ακμαίο και σφριγηλό ελληνισμό της Αιγύπτου έγραψε ο Γάλλος συγγραφέας και ακαδημαϊκός Εδμόνδος Αμπού το 1867: «Αυτός ο μικρός καταπληκτικός λαός, που εργάζεται και πετυχαίνει παντού, εκτός από την πατρίδα του»!

Αντώνης Ν. Βενέτης,

Μοναστηράκι Δωρίδος

Χρ. Σιαμαντάς: Τα πολεμικά γεγονότα της Ναυπάκτου την περίοδο της Επανάστασης του 1821

Του Χρήστου Ι.Σιαμαντά, ιστορικού ερευνητή

Τις 29.8.1499 οι πολιορκούμενοι, από ξηρά και θάλασσα, Βενετοί της Ναυπάκτου παραδίδουν την πόλη στο οθωμανικό ασκέρι, μετά από ένα μήνα σχεδόν ηρωικής αντίστασης και ο επικεφαλής του, σουλτάνος Βαγιαζήτ ο Β’, πατάει θριαμβευτικά τα χώματά της.  Οι υπερασπιστές της, μεταξύ αυτών και Έλληνες με αρχηγό τον Ιωάννη Λαμπέτη, παίρνουν τον δρόμο για τη βενετοκρατούμενη Ζάκυνθο.

Έκτοτε η Ναύπακτος θα ζήσει μια νύχτα τριών και πλέον αιώνων (με εξαίρεση 14 χρόνια που θα περάσει ξανά η κατοχή της πόλης στους Βενετούς) και η σκλαβιά στην περιοχή μας θα ρίξει βαριά την σκιά της, μέχρι την απελευθέρωσή της το 1829 από τα ελληνικά στρατεύματα.

Η τυραννία του κατακτητή αβάσταχτη και ο σπόρος που έσπειραν άνθρωποι της Φιλικής Εταιρείας, άρχισε να καρπίζει.  Έτσι δεν θα αργήσει να εκδηλωθεί το επαναστατικό ξέσπασμα των υπόδουλων Ελλήνων και στην περιοχή της Ναυπάκτου.

Με ισχυρή οχύρωση η πόλη θα αποτελεί, κατά την διάρκεια της Εθνεγερσίας, βάση, σταθμό και ορμητήριο για την καταστολή επαναστατικών κινήσεων των οθωμανικών στρατιωτικών δυνάμεων.

Παρά την επανειλημμένη πολιορκητική δραστηριότητα από τους εξεγερμένους Έλληνες το κάστρο της πόλης δεν θα πέσει στα χέρια τους, παρά μόνον, με παράδοση, μετά από 8 χρόνια από την έναρξη του επαναστατικού αγώνα στην περιοχή.

Το παρακάτω μέρος του βιβλίου μου «Στο Λεπάντο του Λεβάντε», αφορά την δράση των ελληνικών επαναστατικών δυνάμεων γύρω από το προπύργιο της Ναυπάκτου, μέχρι και την εκδίωξη των Οθωμανών από την πόλη.

ΟΙ ΦΛΟΓΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΙΕΝΑ ΦΘΑΝΟΥΝ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ

Όταν τα πρώτα επαναστατικά μηνύματα πέρασαν και στην περιοχή του Επάχτου, άρχισαν να συγκεντρώνονται εκεί και να την πολιορκούν, από ξηράς, από απόσταση όμως, ένοπλοι Έλληνες.

Στις 21.5.1821 μοίρα από 6 υδραϊκά υπό τον Ανδρέα Μιαούλη, 6 σπετσιώτικα υπό τον Νικόλαο Μπόταση και 3 γαλαξιδιώτικα καράβια μπαίνει στον όρμο της Ναυπάκτου και αποκλείει στο λιμάνι της πόλης 7 τουρκικά, που ναυλοχούσαν εκεί.

Τότε τα ελληνικά στρατεύματα ξηράς ξεθαρρεύουν και πλησιάζουν περισσότερο προς τα τείχη.  Αποκλείουν μετά από μικρές μάχες στο Μεχμετάκι (Κεφαλόβρυσο) και στην Παλαιοπαναγιά την επικοινωνία των έγκλειστων Τούρκων του κάστρου.

Στις 25.5.1821 εξαπολύεται από ξηρά και θάλασσα σφοδρός κανονιοβολισμός κατά της πόλης. Οι Τούρκοι υπερασπιστές αφού βάζουν φωτιά στον οικισμό, στο κάτω μέρος του φρουρίου, οχυρώνονται στην ακρόπολη.

Μετά από σύσκεψη των καπετάνιων των πολιορκητών της ξηράς Δημ.Μακρή -που είχε ορισθεί αρματωλός για τη φύλαξη του Βενέτικου (Νότιας Ναυπακτίας)-, Σκαλτσά, Ανδρίτσου Σιαφάκα (που θα γίνει και αυτός το 1825 αρματωλός στο Βενέτικο) κλπ με τους πιο πάνω καπετάνιους των ελληνικών πλοίων αποφασίζεται επίθεση κατά του Αντιρρίου, το οποίο και αυτό πολιορκείταν, καθώς και κατά της Ναυπάκτου να γίνει στις 6.6.

Το Αντίρριο φρουρείταν από τον Γιουσούφ πασά.  Την ημέρα που ορίσθηκε έγινε η έφοδος, ενώ παράλληλα βομβάρδιζαν ελληνικά πλοία, τα οποία είχαν αποκλείσει το φρούριο από θάλασσα.  Στην προσπάθειά του να ανέβει στις σκάλες για την κατάληψη του κάστρου, σκοτώθηκε τότε ο γενναίος πολεμιστής Διαμαντής Χορμόβας, τον οποίο δεν ακολούθησαν στο εγχείρημά του οι σύντροφοί του, που λιποψύχησαν, πλην ελαχίστων.  Η προσπάθεια αυτή των Ελλήνων πολιορκητών απέτυχε και έριξαν πλέον το βάρος της επιθετικής τους δράσης στη Ναύπακτο.

Οι ελληνικές δυνάμεις, πήραν και πάλι θέση έξω από τα τείχη της Ναυπάκτου, όπως και την προηγούμενη φορά.  Δύναμη των Τούρκων που επιχείρησε τις 6.6 να απομακρύνει τους πολιορκητές, οι οποίοι κατέλαβαν τον δυτικά της πόλης ευρισκόμενο κάμπο του Ελαιοστασίου, αναχαιτίστηκε με σοβαρές απώλειες για τον εχθρό.

Στο μέτωπο της θάλασσας αποφασίσθηκε να καεί ο τουρκικός στόλος που βρισκόταν στα νερά της πόλης.  Αποτυχημένη απόπειρα πυρπόλησής του τις 10.6 με μπουρλότο, που οδηγούσε, κάτω από εχθρικά πυρά, ο ανδρείος ναύτης Γεώργιος Παξινός-Ανεμογιάννης, είχε σαν αποτέλεσμα την σύλληψή του και τον μαρτυρικό του θάνατο, σουβλίζοντάς τον οι Τούρκοι.

Μετά την αποτυχία αυτή ο ελληνικός στόλος στις 15.6 απέπλευσε για ανεφοδιασμό στη Ζάκυνθο και οι δυνάμεις της ξηράς αποτραβήχθηκαν μακρύτερα από τα τείχη, συνεχίζοντας ωστόσο την πολιορκία.

Νέα επιθετική ενέργεια από πλευράς του στρατηγού Δ.Μακρή γίνεται στην περιοχή της Ναυπάκτου τις 8.8.  Να πως την περιγράφει η εφημερίδα της εποχής «Αιτωλική» που εκδιδόταν στο Μεσολόγγι: «Από έναν αιχμάλωτον που επιάσαμεν ευγένοντα από το Κάστρον (σημ. της Ναυπάκτου), μανθάνομεν ότι ένας δορυφόρος του Ιουσούφ Πασσά απέρασεν από Πάτραν με γράμματα, ο αυτός γυρίζωντας με τας αποκρίσεις δια τα Καστέλια ομού και με άλλους, τους εκτύπησεν ο στρατηγός Μακρυς εφόνευσεν 17.  Και τέσσαρες μόνοι ημπόρεσαν να έμβουν εις το Καστέλιον».

Από την πιο πάνω επίσης εφημερίδα πληροφορούμαστε για νέα αποτυχημένη πολιορκία της Ναυπάκτου από 4 γαλαξιδιώτικα πλοία στις 8.9 και αποτυχημένη εξόρμηση Τούρκων από αυτήν κατά ελληνικών θέσεων.

Ας δούμε όμως αυτούσιο το δημοσίευμα: «Τα τέσσερα πλοία των Ελλήνων, οπού επολιορκούσαν δια θαλάσσης το κάστρον, μανθάνωντας τον Ερχομόν του Εχθρικού στόλου, εμήσευσαν και πήγαν εις γαλαξύδιον.  Οι Εχθροί από το κάστρον ενθαρυνθέντες από τον Ερχομόν της φλότας ευγήκαν έξω εις αρκετήν καβαλαρίαν άλλ’ ο ανδρείος καπετάν Κώστας Σιαδήμας τους εκτύπησεν, και εμβήκαν πάλιν μέσα χωρίς να συνέβη αξιόλογον τι».

Το 1822 Έλληνες ένοπλοι με αρχηγούς τους Μακρή, Κ.Χορμόβα, Ανδρέα Ζαγγανά, Μακρυγιάννη  και Γ.Πιλάλα εξακολουθούσαν να βρίσκονται στην περιοχή έξω από τα τείχη της Ναυπάκτου, χωρίς όμως να επιχειρούν εναντίον της.

Στην θέση Πλατανίτης, μεταξύ Αντιρρίου και Ναυπάκτου, το τελευταίο δεκαήμερο του Αυγούστου κάνουν επίθεση σε τουρκικό τμήμα στρατού, που μετέφερε εφόδια από το φρούριο του πρώτου σ’ αυτό της δεύτερης.  Οι Τούρκοι υποχώρησαν καταδιωκόμενοι στο Αντίρριο.  Σε βοήθεια τους έσπευσε δύναμη από τη Ναύπακτο και άναψε μάχη στο μέρος του λοφίσκου, όπου βρίσκεται σήμερα ο Αγ.Παντελεήμονας, που δεν διήρκησε πολύ, επιστρέφοντας οι Έλληνες στην βάση τους.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου οι προαναφερόμενοι οπλαρχηγοί των Ελλήνων και με την βοήθεια 600 Κραβαριτών υπό της διαταγές του Θ.Ξύδη, πολιορκούν στενά τη Ναύπακτο, αφού προηγουμένως φροντίζουν τον αποκλεισμό της από ανατολικά και δυτικά.  Οι μεταξύ τους έριδες ήταν η αιτία να λυθεί η πολιορκία και οι Τούρκοι να εκμεταλλευθούν την κατάσταση και να επιτεθούν στο ελληνικό στρατόπεδο στο Ελαιοστάσι, αλλά αποκρούσθηκαν με απώλειες και επέστρεψαν στο κάστρο της πόλης.

Άλλη μάχη τον Οκτώβρη της ίδιας χρονιάς έγινε στην τοποθεσία Καμαρούλες στην περιοχή του Ξηροπηγάδου, δυτικά της Ναυπάκτου, μεταξύ του Σιαφάκα, των ανδρών του και Τούρκων, που πήγαιναν για Καστράκι και Ευπάλιο.

Το 1823 κύλησε χωρίς κάποιο σοβαρό περιστατικό στον χώρο της Ναυπάκτου, όπου στην περιοχή της συνέχιζαν να στρατοπεδεύουν Έλληνες επαναστάτες.  Έτσι, το φθινόπωρο της χρονιάς αυτής θα βρίσκονται έξω από τα τείχη της οι οπλαρχηγοί Α.Ζαγγανάς και Πάνος Αλεξίου ή Βενέτικος.

Στο Μεσολόγγι όπου βρισκόταν ο λόρδος Byron τον απασχολούσε έμμονα η ιδέα της εκστρατείας κατά της Ναυπάκτου και η άλωση της πόλης, με τον προσωπικό στρατό των Σουλιωτών που διέθετε.  Υπόθεση πολύ δύσκολη απέναντι σε μια οχυρωμένη πόλη.  Όμως εκμεταλλεύθηκε την φιλαργυρία των Αλβανών του κάστρου, και έκαναν οι δικοί του μυστικές διαπραγματεύσεις μαζί τους για την εγκατάλειψη της πόλης, παίρνοντας για την προδοσία τους 25.000 τάλληρα.  Αλλά στην αλληλογραφία του ο Byron με Άγγλους αξιωματούχους στα Επτάνησα αποκάλυπτε τα σχέδιά του και φυσικά τα πληροφορούνταν και οι Τούρκοι.  Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα ο Γιουσούφ πασάς της Πάτρας να φροντίσει να αντικαταστήσει τους ύποπτους για συνεργασία με τους Έλληνες, Αλβανούς.  Ο Byron δεν παραιτήθηκε του σκοπού του και στις αρχές Φεβρουαρίου του 1824 εξασφαλίζει την έγκριση της ελληνικής κυβέρνησης για την πολυπόθητη εκστρατεία με αρχιστράτηγο τον ίδιο.  Το εκστρατευτικό σώμα ήταν έτοιμο μέσα του ίδιου μήνα.  Μάλιστα είχε φτάσει στην περιοχή της Ναυπάκτου ένα τμήμα ατάκτων 1.500 ανδρών για παρακολούθηση.  Την τελευταία στιγμή και συγκεκριμένα τις 14 Φεβρουαρίου οι Σουλιώτες εντελώς προβοκατόρικα ζητούν στρατιωτικούς βαθμούς και αύξηση μισθών.  Εξοργίζεται ο Άγγλος φιλέλληνας και ματαιώνει την επιχείρηση, δηλώνοντας ότι «δεν θέλει να έχει σχέση με τέτοιους ανθρώπου».

Δεν ήσαν λίγες οι φορές που τουρκικά αποσπάσματα ή και οργανωμένες εκστρατευτικές δυνάμεις έβγαιναν από τα τείχη της πόλης για να συγκρουσθούν με Έλληνες επαναστάτες, για λεηλασία ή επαφές με Τούρκους γειτονικών πόλεων (όπως Αντιρρίου, Άμφισσας).

Τις 20.3.1824 δύναμη Τούρκων από 300 άνδρες, πηγαίνει από Ναύπακτο με κατεύθυνση το Μεσολόγγι, που στην Κακή Σκάλα της Κλόκοβας τους «υποδέχεται» ομάδα φύλαξης της περιοχής και τους αναγκάζει να γυρίσουν εκεί απ’ όπου ξεκίνησαν.

Νέα πολιορκία στήνεται κοντά στα τείχη της πόλης μετά το ναυάγιο της εκστρατείας κατά της Ναυπάκτου.  Η 5η σειρά από την έναρξη του επαναστατικού αγώνα… Όταν μιλάμε βέβαια για πολιορκία από την ξηρά εννοούμε εγκατάσταση των Ελλήνων πολεμιστών κοντά στα τείχη και κάποιες αψιμαχίες με πολιορκημένους, χωρίς οργανωμένη και σοβαρή επιθετική δράση.

Το πρόσταγμα είχαν για την τελευταία αυτή πολιορκία οι Ζαγκανάς -που η συμπεριφορά τους ήταν τυραννική απέναντι στους κατοίκους της περιοχής του Βενέτικου της Ναυπακτίας-, Μακρυγιάννης και Πάνος Αλεξίου ή Βενέτικος.  Δεν κράτησε παρά δύο μέρες μόνον και οι πολιορκητές αποσύρθηκαν, αφού είδαν ότι δεν μπορούσαν να πετύχουν τίποτα.

Απόπειρα των Τούρκων με 3.000 στρατό να κινηθούν τον Ιούνη του 1824 από τη Ναύπακτο και την Τριχωνίδα, μέσω της γέφυρας Μπανιά, είχε γι’ αυτούς ολέθριο αποτέλεσμα, αφού χτυπήθηκαν στην περιοχή του χειμάρρου Βαριά στο Ελαιοστάσιο, δυτικά της Ναυπάκτου, από στρατοπεδευμένους εκεί Έλληνες που υποχρεώθηκαν να κλειστούν στο κάστρο της πόλης με σοβαρές απώλειες.

Τον ίδιο μήνα επίσης η τουρικική δύναμη, που είχε βγει από το φρούριο και πήγαινε προς την ορεινή Ναυπακτία δέχθηκε επίθεση από τον Αθανάσιο Βαλτινό στο Νιόκαστρο και διαλύθηκε.

Στις 17 και 18 Αυγούστου του ίδιου χρόνου (1824) πάλι το Ελαιοστάσι θα γίνει θέατρο συγκρούσεων Ελλήνων και Τούρκων που θα βγουν από το κάστρο και τις δύο αυτές μέρες. Την δεύτερη ημέρα μάλιστα σκότωσαν τρεις Τούρκους, συνέλαβαν έναν Αλβανό και πήραν και 4 άλογα.

Στις 8 Γενάρη του 1825 στο διάσελο πάνω από το μοναστήρι του Αγ.Γιάννη της Βομβοκούς ο Μαυροκορδάτος, με 400 ενόπλους, που πήγαινε στο Μεσολόγγι, θα συγκρουσθεί με Τούρκους, που υποχώρησαν με απώλειες στο χωριό, όπου οχυρώθηκαν. Μπροστά στην επιθετικότητα των Ελλήνων το εγκατέλειψαν, αφού το έκαψαν.

Επιχειρείται και άλλη πολιορκία της Ναυπάκτου. Αυτή την φορά δοκιμάζει τις 5.2 ο οπλαρχηγός Δημοτσέλιος, διαμοιράζοντας το σώμα του σε «δύο πόστες» έξω από την πόλη.  Στην ενέδρα που έστησε -καλυμμένοι οι άνδρες του σε σούδες- την επομένη (6.2) το πρωί, σκότωσε 30 από τους Τούρκους, που βγήκαν από την πόλη για να βοσκήσουν ζώα και έπιασε γυναικόπαιδα, γιδοπρόβατα και αλογομούλαρα.  Τραυματίσθηκαν στην συμπλοκή 4 δικοί του.

Η πολιορκία στο Μεσολόγγι ξεκινά από τον Κιουταχή και τον Γουσούφ πασά της Πάτρας, που φροντίζουν να τους σταλούν κανόνια από τη Ναύπακτο, μέχρι να φέρει ο οθωμανικός στόλος άλλα από την Κωνσταντινούπολη και την Πάτρα.

Σε επιδρομή των Τούρκων της Ναυπάκτου, στο Βενέτικο, το Νοέμβριο του ίδιου χρόνου, συλλαμβάνονται γυναικόπαιδα, που θα τα μεταφέρουν στην πόλη και τα κτήνη θα τα σουβλίσουν!

29 Γενάρη 1826, στρατός από 4.000 περίπου Τούρκους, υπό τις διαταγές του Μουστάμπεη και Κεχαγιάμπεη και Κέντζαγα, ξεκίνησε από το πολιορκημένο Μεσολόγγι για την Άμφισσα, αλλά μάλλον σκοπός τους ήταν η εκκαθάριση της περιοχής της Ναυπάκτου από τις ελληνικές δυνάμεις.  Όταν έφθασαν, πριν το χάραμα, στο μέρος της Βαρνάκοβας αιφνιδίασαν μικρό αριθμό πολεμιστών του Σκαλτσά.  Στην πολύωρη μάχη που ακολούθησε οι εχθροί αποκρούσθηκαν, χάνοντας 7 άνδρες και συνελήφθη ένας αιχμάλωτος από τους Έλληνες, οι οποίοι είχαν τρεις νεκρούς και έναν τραυματία.  Οι Τούρκοι κατέλυσαν στο Καστράκι Φωκίδας (Μαραφέντη) και την άλλη ημέρα έκαναν εκτεταμένη επιχείρηση στην περιοχή και συνέλαβαν πολλούς Έλληνες, καθώς επίσης άρπαξαν και μεγάλο αριθμό προβάτων.  Στη συνέχεια ήλθαν και στρατοπέδευσαν στο Ελαιοστάσι (Δ. της Ναυπάκτου), που έπιασαν μάχη πάλι με τους ολιγάριθμους άνδρες του Σκαλτσά, οι οποίοι σκότωσαν 5 Οθωμανούς και έπιασαν αιχμάλωτο έναν Άραβα, ενώ αυτοί έχασαν δύο και τραυματίσθηκε ένας.  Το τουρκικό σώμα στη συνέχεια κλείσθηκα στη Ναύπακτο.

Σε κάποια ενέδρα («χωσιά») που πραγματοποίησαν τέλος Φλεβάρη, αρχές Μάρτη 1826 οι αξιωματικοί του Σιαφάκα, Μακρυγιάννης και Ντελιζάκης, έξω από τη Ναύπακτο, εξόντωσαν 4 Τούρκους και άρπαξαν και ζώα.

Η επιθετική δράση αρχές του 1827 στα μέρη της Ναυπάκτου ανήκει στον Ι.Φαρμάκη.  Το πρώτο δεκαήμερο του Γενάρη παραφυλάει στο Ξηροπήγαδο (Α. της πόλης) και χτυπάει τουρκική δύναμη που ερχόταν από τη Ναύπακτο, κατευθυνόμενη στην ορεινή Ναυπακτία.  Οι Οθωμανοί μετά 5ωρη μάχη γύρισαν με απώλειες στην πόλη.  Στη συνέχεια αναμετρήθηκε με μικρό τουρκικό απόσπασμα στο μοναστήρι Φιλοθέου Νεοκάστρου, που γυρνούσε στα χωριά του Επάνω Βενέτικου.  Ο Φαρμάκης, με πάνω από 100 άνδρες, ανάγκασε και αυτούς του Τούρκους να επιστρέψουν, έχοντας μικρές απώλειες, στην αφετηρία τους, τη Ναύπακτο.

Οι αδελφοί Π.Αλεξίου και Γ.Μουρκογιώργος, προς τα τέλη του 1827 ήσαν οι μόνοι που ανέπτυξαν δράση απέναντι σε τουρκικά αποσπάσματα τα οποία εξορμούσαν από τη Ναύπακτο για την περιφέρεια του Βενέτικου.  Προσέβαλαν την χρονιά αυτή δύο φορές Τούρκους -την πρώτη με επιτυχία και την δεύτερη ανεπιτυχώς- που περνούσαν από την Κακιά Σκάλα, στην Κλόκοβα, όπου είχαν το πόστο φύλαξης του χώρου.

Το 1828 δεν είναι καταγεγραμμένο σε πηγές κάποιο πολεμικό περιστατικό στην περιοχή της Ναυπάκτου, σε αντίθεση με την ορεινή Ναυπακτία, όπου γίνονται σοβαρές μάχες (Πλάτανο, Κλεπά, κ.α.).

ΤΟ ΠΑΡΣΙΜΟ ΤΟΥ ΑΝΤΙΡΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ

Μετά τις επιχειρήσεις στην κεντρική Ρούμελη των Τούρκων και την επιστροφή του Μαχμούτ πασά στην Λαμία οι ελληνικές αρχές έστρεψαν την προσοχή τους στην κυρίευση του Αντιρρίου, της Ναυπάκτου και του Μεσολογγίου.

Ήδη στις 23.1.1829 ο Αυγουστίνος Καποδίστριας, αδελφός του Κυβερνήτη, διορίζεται από τον τελευταίο «τοποτηρητής» του στη Στερεά Ελλάδα, με πολιτικές και στρατιωτικές αρμοδιότητες.  (Αργότερα μάλιστα, μετά την απελευθέρωση της Ναυπάκτου, θα αποκτήσει παλάτι στην πόλη, το πιθανότερο στα Μποτσαρέικα).

Πρώτος στόχος των ελληνικών στρατευμάτων το Αντίρριο, «δια να ασφαλισθή και ευκολυνθή η πολιορκία της Ναυπάκτου».  Στις 10.3 ο Αυγουστίνος θα καλέσει την φρουρά, που αποτελείταν από 100 Αλβανούς με φρούραρχο τον Ιμπραήμαγα, να παραδοθεί.  Την ίδια ημέρα μεταξύ Ναυπάκτου και Αντιρρίου αναπτύχθηκε δύναμη με τον Κίτσο Τζαβέλα, τον Βέρη και το ιππικό του Χατζηχρήστου, αποκλείοντας το φρούριο από ξηρά, ενώ το δίκροτο «Ελλάς» με τον Α.Μιαούλη, 2 ατμόπλοια και 4 πυροβολοφόρους πήρε θέση «τριακοσίας οργυιάς απέναντι του Καστελίου».

Την αρχική άρνηση του Αλβανού διοικητή διαδέχθηκε, με την μεσολάβηση του διερμηνέα Ιωάννη Παπαρρηγόπουλου, η θέλησή του και αυτή των μπέηδων του φρουρίου, να παραδοθούν γιατί η υπεροχή των Ελλήνων ήταν αναμφισβήτητη και οι πολιορκούμενοι δεν είχαν τροφές.  Όμως για να είναι «καλυμμένοι» απέναντι στον Ιμπραήμ πασά διοικητή της Ναυπάκτου ζήτησαν να κανονιοβοληθεί εικονικά, χωρίς ανθρώπινες απώλειες, το φρούριο, προκειμένου να φανεί ότι παραδόθηκε μετά από αντίσταση.  Πράγματι κανονιοβολήθηκε το κάστρο την 12η και 13η και στη συνέχει υπογράφηκε συνθήκη το πρωί της τελευταίας ημέρας, μεταξύ πολιορκητών και πολιορκούμενων.  Οι δεύτεροι, στους οποίους περιλαμβάνονταν και γυναικόπαιδα, που κατοικούσαν στα λιγοστά σπίτια του κάστρου, μεταφέρθηκαν με ελληνικά πλοία στην Αυλώνα της Αλβανίας, κρατώντας τα όπλα τους.  Έτσι τις 13.3 πάρθηκε το «Καστέλι της Ναυπάκτου», που βρέθηκε σε κακή κατάσταση με 20 κανόνια στο εσωτερικό του.

Σειρά είχε η Ναύπακτος… Η πολιορκία της ξεκίνησε τις 15.3, με τον διοικητή της Ιμπραήμ πασά να έχει στην διάθεσή του γύρω στους 5.000 άνδρες.

Στην ανατολική πλευρά της πόλης τα μετερίζια έπιασαν η Α’ χιλιαρχία του Κίτσου Τζαβέλα, η πεντακοσιαρχία του Νικόλα Τζαβέλα και τα σώματα του Βασίλη Μαστραπά και Ι.Φαρμάκη.  Η γραμμή των ελληνικών δυνάμεων εκτεινόταν από το Κεφαλόβρυσο έως το Ιτς Καλέ, στην ακρόπολη του κάστρου.  Στα δυτικά των τειχών της πόλης πήραν θέσεις οι Χατζηχρήστος με το ιππικό και το σώμα του Βέρη.  Στον ψηλότερο και κοντινότερο λόφο, βόρεια του Ιτς-καλέ, τοποθετήθηκε το πυροβολικό με τον Κερκυραίο συνταγματάρχη Νικόλα Πιέρη.

Η σύγκρουση δεν άργησε να ξεσπάσει, δείχνοντας και τα δύο μέρη ανδρεία.

Οι δυνάμεις των Τούρκων που κρατούσαν την Βαρναράχη πυροβολούσαν τους Έλληνες στα ανατολικά της πόλης, και αυτοί απαντούσαν.  Παρά το ότι ενισχύθηκε η τουρκική άμυνα στο μέρος αυτό από δυνάμεις του φρουρίου, δεν άντεξε και μετά από 24η μάχη, οι Τούρκοι παράτησαν τις θέσεις τους, που καταλήφθηκαν από τον Κίτσο Τζαβέλα, και κλείστηκαν στο κάστρο.

Η πολιορκία από ξηρά και θάλασσα διήρκησε γύρω στις σαράντα ημέρες, με τον κλοιό να σφίγγει όλο συνεχώς και περισσότερο για τους πολιορκούμενους, που άρχισαν να στερούνται τα χρειώδη. Το ελληνικό πυροβολικό όμως δεν ήταν αποτελεσματικό και επιχειρήθηκε η κατασκευή λαγουμιού.

Ενώ τα πράγματα εξελίσσονταν θετικά για τους πολιορκητές, παραλίγο να τινάξει το όλο εγχείρημα στον αέρα η απόφαση του αλλοπρόσαλλου Αυγουστίνου, που ήθελε να ορίσει αρχηγούς των χιλιαρχιών τους Σουλιώτες Κώστα και Νότη Μπότσαρη, για να παρακάμψει τον Υψηλάντη.  Αντέδρασαν όμως δυναμικά σύσσωμοι οι Ρουμελιώτες, που ήθελαν να έχουν αρχηγούς συμπατριώτες τους.  Τελικά η σύγκρουση αποφεύχθηκε με την παρέμβαση του Κυβερνήτη, που έσπευσε από την Πάτρα στη Ναύπακτο, όταν έμαθε τα καθέκαστα, διακόπτοντας την προεκλογική του εκστρατεία στο Μοριά.

Στην φρεγάτα «Ελλάς», όπου επιβιβάστηκε, όρισε «προσωρινό» διοικητή της Β’ χιλιαρχίας, που δεν είχε πάρει μέρος στην μάχη -ευρισκόμενη στα δυτικά του κάστρου-, τον Νικήτα ΣταματελόπουλοΤουρκοφάγο (και όχι Σουλιώτη).

Στις 10.4 οι Τούρκοι στέλνουν τον Αχμέτ πασά στο «Ελλάς» να διαπραγματευθεί για 10ήμερη ανακωχή.  Όμως κανονίσθηκε η παράδοση της πόλης, με αποτέλεσμα στις 11.4 να υπογραφεί η σχετική συνθήκη στο εν λόγω πλοίο, επικυρωμένη από τον Κυβερνήτη.

Με βάση το περιεχόμενό της, για την επίτευξη της οποίας συνέπραξε και ο προαναφερόμενος Ι.Παπαρρηγόπουλος, οι Τουρκαλβανοί θα εγκατέλειπαν την πόλη με τον ατομικό οπλισμό και τα πράγματά τους στις 21.4, με προορισμό την Πρέβεζα.  Όμως ελληνική δύναμη με 200 άνδρες του τακτικού στρατού υπό τον Πιέρη μπήκε στο φρούριο και έστησε την σημαία στο Ιτς-καλέ τις 17.4, σε ένδειξη καλής θέλησης του έως τότε Τούρκου διοικητή της.  Στις 22.4 έφυγε ο Ιμπραήμ πασάς με τα χαρέμια του, την φρουρά του και τους Οθωμανούς κατοίκους, που επιβιβάσθηκαν σε ε12 πλοία για την παραπάνω πόλη της Ηπείρου.

Κατά την πολιορκία της Ναυπάκτου έχασαν τη ζωή τους 12 Έλληνες και 26 τραυματίσθηκαν.  Με την παράδοση της πόλης ελευθερώθηκαν 306 γυναίκες και 16 παιδιά.

Πρώτοι κάτοικοί της: Στρατιωτικοί (κυρίως Σουλιώτες, που πήραν και την μερίδα του λέοντος από ακίνητα στην περιοχή) διοικητικοί υπάλληλοι, εργατοτεχνικό προσωπικό για την επισκευή του φρουρίου και αναμόρφωση της πόλης, και τέλος κάποιοι κάτοικοι από την γύρω περιοχή, αφού, κατά την «Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος» -αρ.φυλ 90/15.11.1830- η πόλη «εκατοικείτο από μόνους τους Τούρκους».

Έτσι οι Τούρκοι με την απώλεια της Ναυπάκτου πληρώθηκαν από την Ιστορία με το ίδιο νόμισμα.  Όπως παρέδωσαν πριν 330 χρόνια την πόλη οι Βενετοί στην αφεντιά τους και αυτοί αναγκάσθηκαν να κάνουν το ίδιο, όταν κάτω από τα τείχη της πόλης βρίσκονταν Έλληνες φουστανελοφόροι.

 

Σημειώσεις: Τα στοιχεία για το τμήμα αυτό της εργασίας μου έχουν ληφθεί από το εμπεριστατωμένο και λεπτομερειακό έργο του Ντίνου Μακρυγιάννη.  Η Ναυπακτία του εικοσιένα, τον Χ.Δ.Χ., Σύμμεικτα, Ναυ/κά Α και Β, τον Σ.Λουκάτο.  Η Ναύπακτος στην αρχή της απελευθέρωσής της από τον οθωμανικό ζυγό 1829-1831, Ναυ/κά ΣΤ. σ.507-543, Ι.Κοτίνη, Ιστορία Ναυπάκτου και Επαρχίας (επανέκδοση), Αθήνα 2001, Δημ.Φωτιάδη, Η επανάσταση του Εικοσιένα (Β’ επανέκδοση) Τόμοι 1ος-4ος, Ν.Ε. 1904 (1), Χειρόγραφοι εφημερίδες του Αγώνος σ.464 και 172 και Κυριάκο Σιμόπουλο, Πως είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ’21, Τόμος 3ος σ.114-125.

 

*Ο Δήμος Ναυπακτίας, στο πλαίσιο της Επετείου των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση της 25ης Μαρτίου 1821, δημοσιεύσει σειρά άρθρων και κειμένων προσωπικοτήτων που συνδέονται ή έλκουν την καταγωγή τους από την Ναυπακτία και ανταποκρίθηκαν στην προσωπική πρόσκληση που τους απηύθυνε ο Δήμαρχος κ.Βασίλης Γκίζας.  Ιστορικά γεγονότα που αναδεικνύουν σημαντικές πτυχές της πορείας του Έθνους και της Ναυπακτίας, αλλά και ενδιαφέρουσες αναλύσεις που κεντρίζουν το ενδιαφέρον και αφήνουν το στίγμα τους στη δημόσια συζήτηση.

Τα άρθρα είναι διαθέσιμα στην επίσημη ιστοσελίδα του Δήμου Ναυπακτίας www.nafpaktos.gr