Ένα flash στην Τέχνη

Επιμέλεια: Βασίλης Βούκλιζας

Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ, Αναδρομικό ΙΙ, 1963, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Σικάγο, ΗΠΑ

Αντ. Βενέτης: Ο Πρίγκιπας Ανδρέας και τα Γιάννενα

Είναι ο πρίγκιπας Ανδρέας (1882-1944), ο πατέρας του πρόσφατα αποβιώσαντος Φιλίππου, δούκα του Εδιμβούργου και συζύγου της Βασίλισσας της μεγάλης Βρετανίας Ελισάβετ Β’. Αρχίζω από τη βάπτισή του το 1882.

***

Κατά την αθηναϊκή εφημερίδα ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ της 16-3-1882 «Εν βαπτίσει του βασιλόπαιδος Ανδρέου ο διάδοχος Κωνσταντίνος ως επίτροπος των αναδόχων σταθερά και γεγονυία τη φωνή απήγγειλε το σύμβολον της Πίστεως, το Πιστεύω, το οποίον προ 429 χρόνων δεν απήγγειλαν χείλη Έλληνος βασιλέως και διαδόχου εν τελεταίς επισήμοις».

Αλλά πώς βρέθηκε στα Γιάννενα ο Πρίγκιψ Ανδρέας;

Κατά την Μικρασιατική εκστρατεία διετέλεσε Διοικητής του Β’ Σ.Σ. Απομακρύνεται από το μέτωπο τον Σεπτέμβριο του 1921 και μετατίθεται στα Γιάννενα. Ήταν έγγαμος με την πριγκίπισσα Αλίκη, αδελφή του Λόρδου Λουδοβίκου Μαουνμπάτεν, ο οποίος διετέλεσε το 1947 τελευταίος αντιβασιλεύς των Ινδιών.

Ξεφυλλίζοντας λοιπόν την Γιαννιώτικη εφημερίδα ΗΠΕΙΡΟΣ, την οποίαν εξέδιδε, από το 1909, ο γνωστός Γιαννιώτης δημοσιογράφος Γ. Χατζής – Πελλερέν, ένθερμος Βασιλόφρων και πατέρας του γνωστού συγγραφέα, αριστερών φρονημάτων, Τάκη Χατζή (1913-1982), βρήκα τις παρακάτω «ειδήσεις» αναφερόμενες στα Γιάννενα.

Οι ειδήσεις

ΗΠΕΙΡΟΣ, 1-5-1922. «ΑΙ ΗΜΕΡΑΙ ΤΩΝ ΠΡΙΓΚΙΠΩΝ. Την 10ην πρωινήν η Α.Β.Υ. Πρίγκιψ Ανδρέας μετέβη και επιθεώρησε το εν Κουραμπά στρατιωτικόν αρτοποιείον. […] Χθες η Α.Β. Υψηλότης εδέχθη εις ακρόασιν του Δ. Συμβουλίου, του Λαϊκού Πολιτικού Συλλόγου και Διευθυντήν της «ΗΠΕΙΡΟΥ» κ. Γεώργιον Χατζήν. […] Την 2 μ.μ. εξέδραμε μετά της Α.Β.Υ. της πριγκιπίσσης Αλίκης μέχρι του 15ου χιλιομ. της προς Πρέβεζαν οδού. Επέστρεψε δε την 4 μ.μ.».

ΗΠΕΙΡΟΣ, 19-5-1922. «Από της προχθές εσπέρας αφίχθησαν εις την πόλιν μας αι χαριτωμέναι πριγκίπισσαι κόραι της Α.Β. Υψηλότητος Πρίγκιπος Ανδρέου Καικιλία και Σοφία. […]».

ΗΠΕΙΡΟΣ, 16-7-1922. «Αφίκετο πρό τινων ημερών εις την πόλιν μας χάριν του ενταύθα υιού της, υπασπιστού της Α.Β. Υψηλότητος Πρίγκιπος Ανδρέου, κ. Μιχαήλ Μελά και της ευγενεστάτης κυρίας του, η ερίτιμος χήρα του αειμνήστου Παύλου Μελά και αδελφή του αλησμονήτου Ίωνος Δραγούμη, κ. Ναταλία Μελά. […]».

***

-Ο γιός του, ο προσφάτως αποβιώσας Φίλιππος, Δούκας του Εδιμβούργου, εγεννήθη την 10-6-1921 στην Κέρκυρα. Τέλος, κατά την διάρκεια των θλιβερών Δεκεμβριανών στην Αθήνα του 1944, η μόνη εφημερίδα η οποία εξεδίδετο, προσκείμενη στον Πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου υπό τον τίτλον ΕΛΛΑΣ, εις το φύλλον αυτής της 20-12-1944, έγραφε: «Τηλεγράφημα της εν Παρισίοις Βασιλικής Ελληνικής Πρεσβείας αγγέλει τον προχθές επισυμβάντα θάνατον του Πρίγκιπος Ανδρέου της Ελλάδος επισυμβάντα εν Μόντε Κάρλο, ένθα από ετών διέμενεν ιδιωτεύων ο εκλιπών Πρίγκιψ».

ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΒΕΝΕΤΗΣ,

Μοναστηράκι Δωρίδος

Δ. Σπηλιώτης: Ματιές στην ιστορία της Αθωνικής Πολιτείας

Γράφει ο Δημήτρης Σπηλιώτης

Εφέτης ΔΔ

 

  1. Φαίνεται πως ο Θεός προετοίμαζε τον ιδιαίτερο αυτόν τόπο, όπου στην αρχαιότητα υπήρχαν πολίχνες και ιερά του Δία, της Αρτέμιδος, του Απόλλωνα κ.ά., για «κλήρο και περιβόλι της Παναγίας», η οποία, κατά την αγιορείτικη παράδοση, ταξιδεύοντας, μαζί με τον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο, με πλοίο, προσόρμισαν στο λιμάνι της μετέπειτα Μονής Ιβήρων, όπου οι κάτοικοι του Άθω την υποδέχτηκαν, κατηχήθηκαν και ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό. Τόσο η εδραίωση, κατά τους 9ο και 10ο αιώνες, όσο και η εξέλιξη, στη συνέχεια, της Αθωνικής Πολιτείας, ιδρυτής της οποίας θεωρείται ο άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, κτίτωρ της Μονής Μεγίστης Λαύρας, δεν οφείλεται μόνο στη βούληση κάποιων μοναχών για εγκαταβίωση στον Άθωνα. Αποτελούσε και πολιτική της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, με σκοπό την εκκλησιαστική αναδιοργάνωση της βαλκανικής περιοχής και την εγκαθίδρυση του Αγίου Όρους ως του μεγάλου πνευματικού κέντρου των Βαλκανίων. Το Άγιον Όρος υπαγόταν απευθείας στον Αυτοκράτορα, ήταν αυτοδιοικούμενη επαρχία και έχαιρε ειδικών προνομίων, όπως η κτήση γαιών εκτός του Όρους (μετόχια), η φοροαπαλλαγή, η διάθεση πλοίων από τα μεγάλα μοναστήρια κ.ά. Το άβατο καθιερώθηκε στην αρχή εθιμικώς και, στη συνέχεια, γραπτώς (με το τυπικό του Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου το 1406).
  2. Μετά τη φραγκική κατάκτηση (1204), οι σταυροφόροι λήστευαν συστηματικά τα αγαθά των μοναστηριών του Αγίου Όρους και αποσπούσαν κάθε πολύτιμο λειτουργικό σκεύος. Τα δεινά σταμάτησαν μετά την ανάκτηση της Βασιλεύουσας από τον Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο (1261). Ο τελευταίος υπέγραψε το 1274 στη Λυών την ένωση των Εκκλησιών Ανατολής και Δύσης. Απέστειλε στους αγιορείτες προστάγματα, με τα οποία τους καλούσε να συμπαρασταθούν στη θρησκευτική πολιτική του, διαφορετικά θα διώκονταν και θα απελαύνονταν από το Όρος. Λέγεται δε ότι επισκέφθηκε το Άγιον Όρος, συνοδευόμενος από τον ενωτικό Πατριάρχη Ιωάννη Βέκκο, για να πείσει τους ανθενωτικούς μοναχούς, ότι χλευάστηκε από τους τελευταίους, ότι διέταξε τη λήψη βίαιων μέτρων και ότι πολλοί μοναχοί υπέστησαν μαρτυρικό θάνατο. Στις αρχές του 14ου αιώνα ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος μεταβίβασε τα επί του Όρους αυτοκρατορικά δικαιώματα στον Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης, ο οποίος παραμένει έκτοτε ο πνευματικός ηγέτης της Αθωνικής Πολιτείας. Κατά τον ίδιον (14ο) αιώνα οι επιδρομές της Καταλανικής Εταιρείας (η οποία αποτελείτο από μισθοφόρους τυχοδιώκτες) λέγεται ότι λίγο έλειψε να καταστρέψουν και ερημώσουν ολοσχερώς το Άγιον Όρος. Πάντως, από τις 180 μονές του 11ου αιώνα, βρίσκονται μόνο 35 στα τέλη του 14ου αιώνα.
  3. Κατά τη διάρκεια του ίδιου (14ου) αιώνα επίσης από τους κόλπους της Αθωνικής Πολιτείας εκτυλίχθηκε μια κορυφαία πνευματική διαμάχη, καθοριστική για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα, όχι μόνο του ορθόδοξου μοναχισμού, αλλά και της Ορθόδοξης Παράδοσης: Η Ησυχαστική Έριδα. Ο Ησυχασμός, οι ρίζες του οποίου φτάνουν έως τον 4ο αιώνα, έγκειται ιδίως στην αδιάλειπτη (νοερά/καρδιακή) προσευχή και τη θεοπτία (θέαση ακτίστου φωτός), με σκοπό τη θέωση του ανθρώπου. Από το Άγιον Όρος το ησυχαστικό κίνημα διαδόθηκε στα Βαλκάνια και τη Ρωσία. Ωστόσο, εναντίον των αγιορειτών ησυχαστών καταφέρθηκε ο Ελληνοκαλαβρός μοναχός Βαρλαάμ, που απηχούσε το πνεύμα της Αναγέννησης και τη σχολαστική θεολογία της Δύσης. Αγνοώντας τη διπλή γνωσιολογική μεθοδολογία των πατέρων της Εκκλησίας (διαλεκτική για τις επιστήμες, εμπειρική για τη θεολογία) και ακολουθώντας την ενιαία διαλεκτική μεθοδολογία και τις αρχές της σχολαστικής θεολογίας, υπερεκτιμούσε τη λογική και κατέληγε σε έναν δογματικό αγνωστικισμό, στον οποίο δεν είχε θέση η Θεία Χάρις. Υποστήριζε ότι ο Θεός είναι μόνο ουσία, ήτοι υπερβατική πραγματικότητα, προς την οποία ο άνθρωπος δεν μπορεί να έχει  κοινωνία ή σχέση, και ότι το θαβώριο φως δεν ήταν απρόσιτο και αληθινό φως της Θεότητας, αλλά φθαρτό, υλικό και πεπερασμένο. Την υπεράσπιση των μοναχών αλλά και της Πατερικής Θεολογίας ανέλαβε ο Γρηγόριος Παλαμάς, ο οποίος αντέτεινε κυρίως (α) ότι τα δόγματα της πίστης δεν είναι αφηρημένες ιδέες, αλλά πράγματα, τα οποία η Εκκλησία μπορεί να διατυπώνει με σαφήνεια και πληρότητα, (β) ότι η θεογνωσία, με την οποία συναρτάται η σωτηρία του ανθρώπου [η σωτηρία του ανθρώπου είναι δυνατή, προεχόντως, μέσα από την αγάπη προς τον Θεό], δεν προέρχεται από τη γνώση της φιλοσοφίας, αλλά από την εμπειρία της πίστης, και (γ) ότι το θαβώριο φως δεν αποτελεί ουσία του Θεού, απρόσιτη και αμέθεκτη, αλλά άκτιστη ενέργεια του Θεού, προσιτή και μεθεκτή σε εκείνους που καταβάλλουν το τίμημα της αγιότητας, αναλόγως της ποικίλης Θείας Χάριτος. Ύστερα από μια σειρά συνόδων στην Κωνσταντινούπολη, η αντιδικία τελικά έληξε υπέρ των ησυχαστών. Με τη διάκριση της ουσίας από τις  ενέργειες του Θεού, οι σύνοδοι αυτές του 14ου αιώνα, με τις αποφάσεις τους, που έγιναν αποδεκτές από ολόκληρη την Ορθόδοξη Εκκλησία, τεκμηρίωσαν την πραγματική κοινωνία και σχέση του ανθρώπου με τον Θεό και πιστοποίησαν την οντολογική θέωση του ανθρώπου. Μπορεί βασίμως να γίνει δεκτό ότι η Αθωνική Πολιτεία μένει Ορθόδοξη, διότι μένει πιστή στην παράδοση του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, διασώζοντας την πίστη, τη θεολογία και την αγωνιστικότητά του.
  4. Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας οι σουλτάνοι παραχωρούσαν στους αγιορείτες μοναχούς προνόμια παρόμοια με εκείνα που τους παραχωρούσαν οι βυζαντινοί αυτοκράτορες. Έτσι, το Άγιον Όρος παρέμεινε το μεγάλο πνευματικό κέντρο των υπόδουλων ρωμιών. Δεν έλειψαν όμως και οι περίοδοι οικονομικής παρακμής, λόγω της βαρύτατης φορολογίας που οι τούρκοι επέβαλλαν συνήθως μετά από κάποια επαναστατική κίνηση των υπόδουλων Ελλήνων. Περί τα μέσα του 18ου αιώνα ιδρύθηκε η Αθωνιάς Σχολή, με σκοπό τη διδασκαλία των ελληνικών μαθημάτων (φιλοσοφίας, λογικής, μαθηματικών κλπ). Η Σχολή λειτούργησε μόνο για λίγα χρόνια. Κυρίαρχη μορφή της ήταν ο Ευγένιος Βούλγαρης. Ταυτοχρόνως εκδηλώθηκε το κίνημα των Κολλυβάδων. Οι Κολλυβάδες υπήρξαν οπαδοί της παράδοσης. Συνέδεσαν μάλιστα το κίνημα με τους βυζαντινούς μυστικούς και τους ησυχαστές του 14ου αιώνα. Εξάλλου, με την παιδευτική και εκδοτική δραστηριότητά τους συντέλεσαν στη διατήρηση και διάδοση της πατερικής σκέψης, περιορίζοντας την εξάπλωση της δυτικής εκκλησιαστικής νοοτροπίας, η οποία έχει διαφορετική θεολογική τοποθέτηση. Κύριοι εκφραστές του κινήματος ήταν ο Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης, ο Άγιος Μακάριος Νοταράς, ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης και ο Άγιος Αθανάσιος ο Πάριος.
  5. Αμέσως μετά την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης το 1821, οι Αγιορείτες εξεγέρθηκαν, υπό την καθοδήγηση του Εμμανουήλ Παπά. Γρήγορα όμως η εξέγερση αυτή κατέρρευσε, στο δε Άγιον Όρος, όπου είχαν καταφύγει πέντε χιλιάδες γυναικόπαιδα από τη Χαλκιδική, οι συνθήκες ζωής έγιναν ιδιαίτερα δραματικές. Σε όλα τα μοναστήρια εγκαταστάθηκαν ισχυρές στρατιωτικές φρουρές των Τούρκων, οι οποίες έμειναν έως το 1830. Στη συνέχεια γίνεται ιδιαίτερα έντονη η επεκτατική πολιτική της Ρωσίας, για τις βλέψεις της οποίας, στη Μεσόγειο, ο Άθως αποτελούσε σπουδαίο έρεισμα. Με την οικονομική βοήθεια προς τα μοναστήρια και την αποστολή πολλών μοναχών, οι Ρώσοι είχαν στόχο την κατάληψη παλαιών μοναστηριών και την ανίδρυση νέων. Πέτυχαν την επάνδρωση παλαιών κελιών και τη μετεξέλιξή τους σε κοινοβιακές σκήτες (!). Το Άγιον Όρος απελευθερώθηκε από τον τουρκικό ζυγό στις αρχές Νοεμβρίου του 1912. Οι Ρώσοι συνέχισαν να δημιουργούν προβλήματα, αναφορικά με το διεθνές καθεστώς του Αγίου Όρους, καθώς είχαν σκοπό να αλλοιώσουν τον εθνολογικό χαρακτήρα του και να το χρησιμοποιήσουν ως ορμητήριο για τις πανσλαβιστικές επιδιώξεις τους. Η Συνθήκη της Λωζάννης το 1923 αναγνώρισε τελικώς τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Άγιον Όρος, υπό την προϋπόθεση σεβασμού του έκπαλαι αυτοδιοίκητου καθεστώτος του. Το ισχύον τυπικό του Αγίου Όρους είναι ο Καταστατικός Χάρτης του 1924, σύμφωνα με τον οποίο το αγιώνυμο Όρος του Άθω συνίσταται από είκοσι κυρίαρχες ιερές μονές, τα δε λοιπά ιδρύματα, σκήτες, κελιά και ησυχαστήρια είναι εξαρτήματα μιας εκάστης των ιερών αυτών μονών.
  6. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μετά τη Γερμανική επίθεση κατά της Ελλάδας, οι Αγιορείτες έστειλαν προσωπική επιστολή στον Χίτλερ, προκειμένου να αναλάβει την προστασία και τη διατήρηση του καθεστώτος της Αθωνικής Πολιτείας. Η επιστολή αυτή είχε σωτήρια αποτελέσματα, καθώς ματαιώθηκαν τα επεκτατικά σχέδια των Βουλγάρων (οι οποίοι απέβλεπαν στη βουλγαροποίηση του τόπου) και των Ιταλών (οι οποίοι επεδίωκαν την επανίδρυση της Μονής Αμαλφηνών, υπό ρωμαιοκαθολική εξάρτηση). Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, οι Αγιορείτες προσέφεραν μεγάλες υπηρεσίες σε στρατιωτικούς των συμμαχικών δυνάμεων, οι οποίοι κρύβονταν στο Όρος και φυγαδεύονταν στη Μέση Ανατολή. Τέλος, κατά τη δεύτερη πεντηκονταετία του 20ου αιώνα, η Αθωνική Πολιτεία ανασυγκροτείται. Πολλές Μονές επανδρώνονται με νέες αδελφότητες και νέους μοναχούς, επανέρχονται στον κοινοβιακό τρόπο διαβίωσης και ενισχύονται οικονομικά. Η Αθωνιάς Σχολή επαναλειτουργεί, παρέχοντας δευτεροβάθμια εκπαίδευση, οι δε μαθητές της είναι οικότροφοι. Πραγματοποιούνται έργα υποδομής, αναστήλωσης και συντήρησης κτιρίων και τοιχογραφιών. Το Άγιον Όρος ξαναγίνεται το αυθεντικό πνευματικό κέντρο και εργαστήριο της Ορθοδοξίας.

 

Ένα flash στην Τέχνη

Επιμέλεια: Βασίλης Βούκλιζας

Καραβάτζιο, Νεαρός άνδρας με λαούτο, 1596-1597, Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης – Νέα Υόρκη

Γ. Βαρεμένος: Κάλλιον το αποκαθαίρειν του συγκαλύπτειν

του Γιώργου Βαρεμένου*

Η πρόσφατη είδηση για την σύλληψη ιερέα με την κατηγορία του βιασμού και της σεξουαλικής παρενόχλησης ανήλικων, όπως και της εμπλοκής του σε παιδική πορνογραφία, συγκλονίζει δικαιολογημένα όχι μόνο τον λαό της Αιτωλοακαρνανίας, αλλά και γενικότερα το πανελλήνιο. για δύο λόγους. Είναι προφανής απαξία της πράξης: διπλά αποκρουστικό να εκμεταλλεύεται κάποιος την εμπιστοσύνη που εμπνέει, ειδικά στις νεαρές, άδολες ηλικίες, το ιερατικό σχήμα, και να ασελγεί σε σώματα και ψυχές.

Η είδηση αυτή δεν έπεσε δυστυχώς σαν κεραυνός εν αιθρία, με δεδομένα τα όσα βλέπουν το φως της δημοσιότητας για την δραστηριότητα του συγκεκριμένου υπηρέτη του θεού. Σημαντικός επίσκοπος μου έλεγε, όταν του έθεσα το θέμα που καίει και ζεματάει την τοπική κοινωνία, ότι: Αφού ήταν γνωστή η δράση του, πώς είναι δυνατόν να μην είχε αντιμετωπισθεί ριζικά ώστε να προφυλαχθούν πιθανά υποψήφια θύματα και η κοινωνία από αυτό το απόστημα;

Το να μεταθέτει κανείς έναν ιερέα παρομοίου φυράματος από ενορία σε ενορία ή από χωρίου εις χωρίον, τί ακριβώς επιτυγχάνει; Το ζήτημα είναι απλώς η αποφυγή του σκανδάλου και όχι ο κολασμός του δράστη και των πράξεών του;

Η αντιμετώπιση του θέματος από την ιεραρχία της εκκλησίας ως ένα πρόβλημα ιατρικής και μόνον φύσεως και με την πρόνοια να περνούν από ψυχιατρική εξέταση οι υποψήφιοι ιερείς, συνιστά άραγε ριζική αντιμετώπιση;

Η κ. Μπεκατώρου δήλωσε ότι, αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα, πρέπει να προσεγγίζουμε την κάθε περίπτωση, ανεξαρτήτως επαγγέλματος, που στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι και λειτούργημα.

Αν θεωρηθεί ότι η αποκάλυψη μιάς απεχθούς συμπεριφοράς θα συνιστούσε βλάβη για την εκκλησία, αποτρέποντας έτσι την αντιμετώπιση του φαινομένου καθ’ εαυτόν, τότε τα περιστατικά αυτού του είδους θα αναπαράγονται. Η αυτοκάθαρση είναι ο μόνος τρόπος για να αποτραπεί, εκτός των άλλων, το φαινόμενο μαζί με τα ξερά να καίγονται και τα χλωρά.

*  Ο  Γ. Βαρεμένος είναι βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας και αναπληρωτής τομεάρχης Υγείας του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ.

 

Αν. Παπαλέξη: Ένα αντίο στον π. Ιερώνυμο

Γράφει η Αναστασία Παπαλέξη

Πάτερ Ιερώνυμε θέλω να σου βγάλω μια ασπρόμαυρη φωτογραφία, του είπα. Γιατί, θέλεις να με βάλεις στην εφημερίδα; Μου είπε. Τι να γράψεις για μένα. Όχι δεν το είχα σκοπό πάτερ μου. Όμως ήθελε ο θεός να γράψω δυο σκέψεις μου για σένα αγαπημένε μου πνευματικέ πατέρα.

Ήσουν ήρεμος, ταπεινός, ευγενικός, μορφωμένος άνθρωπος. Ποτέ δεν μας μίλησες σκληρά για τις αμαρτίες που εναποθέταμε κάτω από το πετραχήλι σου. Είχες βελούδινο τρόπο να μας διαπαιδαγωγήσεις. Οι συμβουλές σου φωτισμένες και διαχρονικές. Ήσουν αφανής, δεν σου άρεσε να προβάλλεσαι. Με το στόμα και την ψυχή σου μας δίδαξες τον λόγο του θεού. Χωρίς υπερβολή υπήρξες ένας άγγελος στη γη. Χιλιάδες ψυχές σε αγάπησαν. Χιλιάδες ψυχές έκλαψαν που σε έχασαν. Ως σωστοί Χριστιανοί όμως αισθανόμαστε χαρμολύπη. Λύπη που σε χάσαμε, χαρά που θα έχουμε έναν Άγιο που θα πρεσβεύει στον Κύριο για εμάς. Υπήρξες μεγάλος στύλος για το μοναστήρι σου που τόσο αγάπησες.

Δεν ήταν λίγες οι φορές που αδίκως βρέθηκες στο στόχαστρο. Ήμουνα εκεί αρκετές από αυτές και σε έβλεπα με πόση ηρεμία έπαιρνες ένα ακόμα στεφάνι. Έγραψαν πολλά από τα πνευματικά σου παιδιά, υπέροχα κείμενα για σένα. Θεολογικά, συναισθηματικά, φιλικά. Η μικροψυχία μερικών ανθρώπων όμως δεν μπορούσε να λείψει και για σένα. Ακόμα και στην εντατική που μπήκες φάνηκε σε όλο το μεγαλείο της. Είμαι σίγουρη ότι εάν Ήσουν εδώ θα έλεγες αυτό που πάντα είχες στο στόμα σου:

«Δεν πειράζει μην ταράζεστε όλα θα γίνουν»

Μας λείπεις παππούλη, μας λείπεις πολύ!!!!

Προσπαθώ κάθε μέρα να φέρνω στο μυαλό μου αυτά που μου έλεγες. Θα με βοηθήσουν εμένα και όλους πιστεύω να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι. Αυτό άλλωστε ήθελες!!!!

Σου υποσχόμαστε ότι θα στηρίξουμε όσο μπορούμε το μοναστήρι μας για να είναι πιο ανώδυνη η απώλεια σου!!!

Αιώνια σου η μνήμη.

Καλή αντάμωση πάτερ Ιερώνυμε!!!!

Αληθινή Ανάσταση στο Μόρνο 24-4-1949

Απόσπασμα από το βιβλίο «Το χρονικό μιας εποποιίας – o Δ.Σ. στη Ρούμελη» του Βασίλη Αποστολόπουλου, δασκάλου από το Νιοχώρι Τυμφρηστού, μαχητή του Δημοκρατικού Στρατού,  (Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή).

Επιλογή Π. Δ. Παναγιωτόπουλος

 

«Καθαρότατον ήλιο επρομηνούσε

της αυγής το δροσάτο ύστερο

αστέρι…»

Σολωμός

 

Κινούμαστε σε μια απόκρυφη χαράδρα της Γκιώνας με την ονομασία Λάζου Ρέμα. Βρίσκεται πάνω από το Μόρνο και το χωριό Συκιά, και τα σπίτια του δεν ξεχωρίζουν απ’ τους θεόρατους βράχους που είναι γεμάτο.

Λημεριάζουμε χωρίς σοβαρά μέτρα ασφάλειας. Εκείνο που μας φοβίζει είναι μη μας ανακαλύψει καμιά περίπολος, απ’ αυτές που άφοβα τριγυρνάνε παντού, και μας ξεσηκώσει όπως τα κυνηγόσκυλα τους λαγούς. Πόση δύναμη είμαστε, άγνωστο. Ποιος θυμάται τώρα. Πάντως υπάρχουν τα υπόλοιπα από το τάγμα του Περικλή, του Γκούρα, του μακαρίτη Βραχωρίτη. Πρέπει να φτάνουμε τους τριακόσιους.

Ο καθένας τώρα έπιασε τον έλατο κι έπεσε ανάσκελα. Καρφώνουμε τα μάτια στο άπειρο χωρίς να μπορούμε να σκεφτούμε για τίποτα. Ούτε για το θάνατο. Έτσι εξοι­κονομούμε σωματικές και ψυχικές δυνάμεις. Μοιάζουμε με τους ελεύθερους πολιορκημένους που δεν μπορούν να κάνουν έξοδο.

Όμως σήμερα ο λήθαργος αδυνατεί να ρουφήξει όλους τους απόηχους της περασμένης μας ζωής. Άνθρωποι είμαστε κι εμείς!

Νύχτωσε. Τυλιχτήκαμε στις χλαίνες, πήραμε το ντουφέκι αγκαλιά, βάλαμε για προσκέφαλο τ’ άδειο σακίδιο, γεμίσαμε τα μάτια μ’ αστέρια και κορυφογραμμές. Σε λίγο έπεσε η σιωπή σ’ αυτό το παράξενο στρατόπεδο.

Η σκέψη μας βαδίζει από κενό σε κενό, σε μια περιοχή παρανοϊκής πραγματικό­τητας. Τώρα η ζωή κι ο θάνατος μοιάζουν μ’ απόμακρες κοκίδες σ’ ένα μελανό χάος, διάστιχτο από σαρκαστικά μειδιάματα.

Η μνήμη, αυτό το γέρικο άλογο που μας πάει και μας γυρίζει στην απεραντοσύνη του χαμένου καιρού, έγινε παράλυτη γριά. Κι εμείς γίναμε παράξενοι άνθρωποι. Ξεστρατίσαμε απ’ το φυσιολογικό δρόμο π’ ακολουθούν τ’ ανθρώπινα πλάσματα. Δε θυμούμαστε τίποτα. Δεν κάνει να θυμούμαστε. Ούτε αν υπάρχει Μέγα Σάββατο ή παραμονή της Λαμπρής. Μόνο ένα χάος στροβιλίζεται στο σκοτάδι με μια τρύπα σαν μάτι κόκκινο, που μας απειλεί και μας σαρκάζει.

Ωστόσο, ο Διαμαντής, στρατηγός-διοικητής της II επίλεκτης μεραρχίας του ΔΣΕ, έδωσε οδηγίες για το αυριανό, πασχαλινό δρομολόγιο. Όρθρου βαθέος, θα περάσου­με το Μόρνο στην παρυφή του χωριού Συκιά κι ύστερα θ’ ανεβούμε στη Μουσουνίτσα, στα Βαρδούσια κι ύστερα… βλέπουμε. Ανάλογα με την εχθρική παρουσία θα ρυθμίσουμε τους ελιγμούς μας. Τώρα μοιάζουμε γερασμένα λιοντάρια, που δεν μπο­ρούν να οικονομήσουν ούτε την τροφή τους.

Κοιμηθήκαμε χωρίς όνειρα. Είμαστε άδειες σαμπρέλες για πέταμα, λαμπάδες που λιώσανε μέσα στο καμίνι του εμφυλίου. Κοιμηθήκαμε αθόρυβα με κρυφά παρά­πονα στα χείλη, με την ψυχή βαριά απ’ τον κατατρεγμό και τ’ αδιέξοδα.

Σε βαθύ όρθρο της ημέρας του Πάσχα, 24 Απρίλη 1949, την ώρα που η Μαρία έψαχνε για τον αγαπημένο της, ξεκινούμε. Προσέξαμε να μην ξεχαστεί κανένας που κοιμόταν. Κατηφορίζαμε πατώντας στα νύχια, να μη δημιουργήσουμε θόρυβο από το κύλημα της πέτρας. Υπάρχουν παντού αυτιά που μας ακούνε. Αναπτυχτήκαμε σιγά-σιγά σε μια σκοτεινή λουρίδα, και μοιάζαμε λιτανεία φαντασμάτων παρμένη από βυζαντινή τοιχογραφία. Αλλού, ας χτυπούν αναστάσιμες καμπάνες· κι ας καί­γονται λαμπάδες μπρος σε γελαστά πρόσωπα· ας ανάβουν φωτιές για τα πασχαλινά αρνιά. εμείς δεν είμαστε «εκ του κόσμου τούτου».

Φτάσαμε στο έρημο χωριό Συκιά, όπου η κορφή της Γκιώνας σκοπεύει τα σπίτια που δεν ξεχώριζαν απ’ τους θεόρατους βράχους που ήταν σκορπισμένοι ανάμεσά τους.

Γρήγορα-γρήγορα περάσαμε το χωριό και φτάσαμε στην όχθη του Μόρνου. Ο ποταμός κατέβαινε ορμητικός σαν θυμωμένο στοιχειό. Άφριζε και βούιζε, καθώς χτυπιόταν στην ανώμαλη, κατηφορική κοίτη του.

Εμείς έχουμε ακουμπήσει στις μεγάλες πέτρες της ακροποταμιάς, σαν αποδημη­τικά πουλιά, που κάποιο εμπόδιο τους έφραξε το δρόμο. Το πέρασμα θα γίνει ομαδι­κά. Απόπειρες γι’ ατομικό πέρασμα απότυχαν, γιατί η μεγάλη ορμή του νερού το έκανε επικίνδυνο. Έτσι λοιπόν αρμαθιασμένοι ομάδα-ομάδα, ριχνόμαστε στο ψυχρό νερό που μας χτυπά ως τα στήθια.

Μαζί μας ακολουθεί κι ο Κουβέλης, ένας μεσόκοπος τσοπάνος μας απ’ το Συγκρέλο της Ευρυτανίας. Τέλεψε τις υποχρεώσεις του με τα ζωντανά, αφού δεν υπάρχουν άλλα, μας αντάμωσε και μπήκε στη δύναμή μας. Έχει μαζί του και το μικρό του γιο, τον Γιαννάκη, ως 14 χρόνων, λιπόσαρκο κι αδύνατο πλασματάκι, που βύζαινε αδιαμαρτύρητα τις ταλαιπωρίες μας. Πολλοί αντάρτες πρότειναν στον ηλι­κιωμένο πατέρα να πάρουν αυτοί το παιδί στην πλάτη τους για να περάσει το ποτά­μι. Ο πατέρας όμως αρνήθηκε. Έβαλε λοιπόν τον Γιαννάκη στο δικό του σβέρκο καβάλα, αρμαθιάστηκε με τους άλλους και μπήκε στο νερό.

Εκείνη την ώρα που σκίζαμε το θυμωμένο ρέμα κι αυτό πάσχιζε να μας καταπιεί, έσκουξε πάνω στα κεφάλια μας η πρώτη ριπή. Ανήσυχοι διαπιστώσαμε πως ερχόταν απ’ το μικρό αντέρεισμα που δεσπόζει του χωριού, απ’ τη μεριά προς το χωριό Λευκαδίτι. Φαίνεται πως δύναμη διμοιρίας του στρατού έφτασε τη νύχτα και μας αντιλήφτηκε απ’ το θόρυβο κι άρχισε να ρίχνει στο ψαχνό. Οι σφαίρες γκρίνιαζαν γύρω μας, έσβηναν στο ποτάμι, μας φοβέριζαν και μας περιγελούσαν με σαρκασμό. Ευτυ­χώς που δεν είχαν όλμους.

Σ’ αυτή τη δύσκολη ώρα, ο Κουβέλης ή παραπάτησε ή χτυπήθηκε από σφαίρα κι ο μικρός Γιαννάκης έπεσε καταμεσής στον ποταμό. Το ρέμα τον άρπαξε σαν να ήταν κουρελάκι, φύλλο χινοπωριάτικο. Με γρηγοράδα τον ανεβοκατέβαζε στον κυματισμό του,  ώσπου στο σύθαμπο έγινε μια κουκίδα και χάθηκε στο βάθος που χανόταν ο ποταμός.

Οι σφαίρες συνέχιζαν το έργο τους. Εμείς βγαίνοντας στην άλλη όχθη πότε πενή­ντα και πότε εκατό μέτρα παρακάτω απ’ το σημείο που έπρεπε να βγούμε γιατί μας παράσερνε το νερό, καθόμαστε για λίγο σε κάποιο κοτρώνι, να στραγγίσουμε. Έβρα­ζε το κορμί μας απ’ το νερό και η ψυχή μας από αγανάκτηση κι οργή.

Το πνίξιμο του μικρού Γιαννάκη μας συγκίνησε λίγο. Είχαμε πάθει ένα είδος συναισθηματικής ψυχρότητας. Επειδή ο θάνατος ήταν μια καθημερινή ιστορία, έχα­νε την προτεραιότητα μπροστά σ’ άλλα προβλήματα. Κι όταν είδα το δυστυχισμένο πατέρα, χωρίς το παιδάκι του, το άτυχο ανταρτόπουλο, δεν είχα τη δύναμη να τον λυπηθώ όσο έπρεπε. Κι αυτός πάλι, δεν είχε κουράγιο να εκδηλώσει τον πόνο και την απελπισία του. Αναμαλλιασμένος, σκυφτός, με πρόσωπο αυλακωμένο από τις κακουχίες και τα δάκρυα, ξαναμπήκε στην πορεία. Κι όλο μουρμούριζε: «Ωχ, παιδά­κι μ’». Πολλοί του φώναζαν να πάψει, ότι δεν τους άκουσε πως δεν έπρεπε αυτός να πάρει τον Γιαννάκη, γιατί ήταν ανήμπορος. Έτσι ανεβαίνουμε στην πλαγιά μουσκε­μένοι, με την αγωνία όσο να μπούμε στις μικρές συστάδες των δέντρων για κάποια κάλυψη, γιατί όπου να ’ναι ο ήλιος θα βγει.

Πολλές αυγές είδαν τα μάτια μου. Μα σαν τούτη, δεν αντίκρισα άλλη. Όλα τα ρόδινα χρώματα ανέβαιναν σαν από λιβανωτό στις ρίζες του ορίζοντα και κλάρωναν στο φρέσκο γαλάζιο ουρανό. Τέντωναν το λαιμό τους κι οι κορφές τριγύρω, άλλες πράσινες κι οι πιο ψηλές χιονισμένες. Ένα χάρβαρδ, «ο γαλατάς» όπως το λέγαμε, εμφανίστηκε. Αεροζυγιάστηκε πάνω μας, έκανε τη βόλτα του, ξανακοίταξε προσεκτικά τον τόπο και χάθηκε. Και «αλλήλους περιπτυξόμεθα». Τα πρώτα λαμπριάτικα σημάδια είναι άσκημα κι εμείς βρισκόμαστε χαμηλά, καπακωμένοι από ράχες και ραχούλες και θεόρατα υψώματα.

Ξαφνικά τα πράγματα πήραν καινούργια όψη. Το μεγάλο αντέρεισμα ανάμεσα Μουσουνίτσα-Κονιάκο που θ’ ανεβαίναμε, κατέχεται από σημαντική δύναμη στρα­τού. Τα πρώτα πυρά τους εκδηλώθηκαν αραιά, μα σίγουρα για τη δύναμή τους κι αδιάφορα για τη δική μας παρουσία. Είμαστε υποχρεωμένοι να παρακάμψουμε τού­το το σημείο και θα βαδίσουμε στο διπλανό του. Όμως θα μεγαλώσουμε την πορεία, γιατί πρέπει να το υπερφαλαγγίσουμε, θα φτάσουμε εκεί που ο Κόρακας, η ψηλή κορυφή των Βαρδουσίων, αφήνει να φανεί απ’ το ανοιχτό του πουκάμισο το γέρικο πέτρινο στέρνο του, φαγωμένο απ’ το χρόνο και τον πάγο.

Βαδίζουμε ακουμπώντας στα γόνατά μας, αφού ορισμένα τμήματά μας πήραν θέση γι’ αντιμετώπιση επιθετικής εχθρικής ενέργειας. Βαδίζουμε ανενόχλητοι απ’ την κνίσα των ψητών, τον ήχο από το τσούγκρισμα αβγών και ποτηριών με γλυκό­πιοτο σπιτικό κρασί. Μας συνοδεύει αργά-αργά ο ξηρός κρότος του πολυβόλου. Τ’ αδέρφια μας φαίνονται ανόρεχτα να εξορμήσουν. Δε θέλουν να χαλάσουν την πασχαλιάτικη ευφροσύνη τους. Μπορεί να έμαθαν πως διαβαίνει ο Διαμαντής κι ο… φόβος προστατεύει τα έρημα.

Και «λαμπρυνθώμεν τη πανηγύρει» μ’ ένα ανελέητο βάδισμα, με στεγνό λαρύγγι, με βουλιαγμένη την κοιλιά, με χαρακωμένα τα πρόσωπα.

Αργά-αργά μαζεύει το κουβάρι της η λαμπριάτικη μέρα. Μακριά μας ο Μόρνος καλπάζει ασημένιος, υπακούοντας σ’ αιώνιους νόμους. Η Γκιώνα αντίκρυ μας, που δέχεται όλο τον ήλιο του δειλινού, υψώνεται θεόρατη, σίγουρη για το μεγαλείο της. Κι εμείς όλο ανεβαίνουμε έχοντας για μουσική το μονότονο μουρμούρισμα του Κουβέλη: «Ωχ, παιδάκι μ’!».

Την ώρα που το σούρουπο έφτασε διακριτικό και δροσερό, έχουμε καβαλικέψει τον αυχένα του αντερείσματος. Μετά αρχίζουν τα βράχια, όπου κάποιο μονοπάτι θα υπάρχει για να τιναχτούμε ψηλά στον αυχένα Σταυρός Μουσουνίτσας, ανάμεσα Μεγάλης Χούνης και Κόρακα.

Ο Κουβέλης βαδίζει κι αυτός, ράκος, χειρότερο από μας, επαναλαμβάνοντας ρυθμικά τον τραγικό του μονόλογο: «Ωχ, παιδάκι μ’!» Όμως, ποιος να τον ακούσει, ποιος να τον λυπηθεί! Ο καθένας μας έχει φτάσει σε κάποιο οριακό σημείο, π’ ούτε τον εαυτό του δεν μπορεί να συνδράμει. Ύστερα το πρωινό επεισόδιο του Γιαννάκη μάκρυνε πολύ, σαν να ’γινε άλλο καιρό! Και η πρώτη στάχτη της λησμονιάς σαν μια δύναμη αυτοάμυνας, έπεσε κιόλας στις μνήμες.

Δεν έχουμε βγει ακόμα απ’ το σκοτεινό ελατόδασος κι έφτασε το μήνυμα της ανάστασης, χωρίς θεία επέμβαση και ανατολίτικο μυστικισμό, απαραίτητο σ’ ένα σωτήρα-θεό. Είχαμε σταματήσει για να συγκεντρωθούμε, γιατί η νύχτα σαν τη Σκύλα και τη Χάρυβδη μας έτρωγε πολλούς συντρόφους. Ήταν οι «κομμένοι». Αυτοί που αφού άθελά τους κόβονταν, δεν ξανάσμιγαν με τμήμα, γίνονταν «λουφατζήδες» και στο τέλος πιάνονταν, να τροφοδοτήσουν στη συνέχεια τα νεκροταφεία της Λαμίας και της Λάρισας.

Σταματήσαμε, κι ο Κουβέλης μαζί, να δούμε τι συμβαίνει και τότε είδαμε τον Γιαννάκη ζωντανό κι όρθιο, ανάμεσα σε συναγωνιστές, αχνό και γελαστό, και να πέφτει στην αγκαλιά του πατέρα του. Κοιτάζουμε αποσβολωμένοι. Κοιτάζουμε! Αναζητούμε «τα εντάφια σπάργανα», τους «τύπους των ήλων». Τίποτα!

Ο πατέρας κλαίει από χαρά, χαϊδεύοντας το κεφάλι του γιου του… Εμείς συγκινημένοι πετρωθήκαμε στον τόπο. Πιστεύω πως σε κανένα θέατρο δεν ξαναφάνηκε τόσο τραγική θέαση, όπως σε τούτο το σκοτεινό σκηνικό, όπου λαβαίνει μέρος ένας πολυάριθμος χορός τραγωδίας.

Να που κι εμείς οι καταραμένοι, οι αποκηρυγμένοι, οι απόβλητοι, είχαμε τη δική μας Ανάσταση. Ο Χριστός μας ήταν μικρούλης, χλομός-χλομός, βρεγμένος και πεινασμένος. Μας κοιτάζει όλους χωρίς υποσχέσεις. Τον πλησιάζουμε και τον χαϊδεύ­ουμε. Κάτω απ’ τα κουρέλια του, πάλλει μια μικρή καρδούλα. Φωλιάζει μια ψυχή που γύρισε απ’ το θάνατο. Ψάχνουμε τις τσέπες μας, τα σακίδιά μας, μην υπάρχει κάτι να προσφέρουμε στον Γιαννάκη. Τίποτα, τίποτα! Δεν υπάρχει ούτε μια ψίχα ψωμιού, ούτε μια κουταλιά αλεύρι! Τίποτα!

Οι συναγωνιστές που τον έφεραν μας διηγούνται την ιστορία του θαύματος. Μια διμοιρία του μακαρίτη Βραχωρίτη βάδιζε σαν πλαγιοφυλακή καμιά πεντακοσαριά μέτρα παρακάτω. Όταν οι αντάρτες πέρασαν το Μόρνο θαμπά το πρωί και κάθισαν για λίγο να στραγγίσουν στα λιθάρια, είδαν σαν παραπεταμένο στην όχτη, ένα κου­ρέλι. Πλησίασαν κι είδαν το αγαπημένο μικρό ανταρτόπουλο, ακίνητο, κίτρινο, νεκρό. Γρήγορα το άρπαξαν, το σήκωσαν με το κεφάλι κάτω κι άδειασε το νερό που είχε πιει. Το έτριψαν, του έκαναν κινήσεις αναπνευστικές, του φωνάξαν και το παιδί άρχισε να ζωντανεύει. Κάτι μουρμούρισε· τεντώθηκε λίγο· άνοιξε τα μάτια κι όταν είδε αντάρτες πήρε κουράγιο και προσπάθησε να σηκωθεί· τον βοήθησαν, όρθωσε το καλαμένιο κορμί του και περπάτησε. Κι ύστερα, αφού δεν είχαν την πολυτέλεια του χρόνου ούτε και καμιά άλλη, μπήκαν σε πορεία βοηθώντας και τον αναστημένο εκ νεκρών.

Και καθώς όλοι που περνούσαν ρωτούσαν το μικρό ανταρτόπουλο πώς πέρασε στον Άδη, ο Κουβέλης έβγαλε λίγο αλεύρι που φύλαγε, το έβαλε σ’ ένα άδειο κονσερ­βοκούτι, έριξε νερό, άναψε φωτιά και τ’ απίθωσε στη φλόγα της. Δεν είχε τίποτε άλλο να προσφέρει στο γιο του εκτός από νερουλή κουρκούτη, αλάδιαγη και ανάλα­τη. Άρχισε ν’ ανακατεύει, μα πώς να πήξει σε τόσο νερό μια πρέζα αλευράκι; Σε λίγο ο Γιαννάκης άρχισε να ρίχνει μέσα του τις ζεστές κουταλιές, να ψυχοπιάσει.

Παρακολουθώντας αμίλητος το φοβερό θέαμα, ήθελα να κλάψω, μα δεν μπορού­σα. Είχα χάσει τη δύναμή μου. Δεν μπορούσα να ψιθυρίσω μια βρισιά, κάτι, ένα στίχο…! Ένιωθα τα σαγόνια μου να τρέμουν απ’ την οργή και το παράπονο. Αυτού φτάσαμε!

Περνούμε τους βράχους. Η κούραση και η νύστα μας έχει διαλύσει. Περπατούμε μισοκοιμισμένοι, μισοξυπνητοί. Βλέπουμε παράξενες μορφές ζώων, φυτών, αντικειμένων, να περνούν μπροστά μας και να χάνονται, σε χρόνο δευτερολέπτων. Ποιες ασύλληπτες παραψυχικές ενέργειες να συντελούνται είναι άγνωστο, γιατί κανένας δεν πέρασε απ’ τα δικά μας μαρτύρια.

Τα μεσάνυχτα φτάσαμε στο πιο μεγαλόπρεπο μοτέλ της γης, στα Μουσουνιτσιώτικα λιβάδια. Ανάμεσα στους όγκους της Μεγάλης Χούνης, της Πλάκας, του Γιδοβουνιού και του Κόρακα. Αυτού λημεριάζουμε κοντά μεσάνυχτα. Η επιλογή του δωματίου είναι ατομική! Με νύχια κι όπλα, σκάβουμε το χιόνι, που είναι παγωμένο σαν πέτρα, να βρούμε μαύρη γη. Να την καθαρίσουμε από τα σουβλερά βραχάκια, να κόψουμε κλωνάρια έλατου για να μας φτιάξουν το απλό στρώμα. Έτσι λύσαμε το πρόβλημα του ύπνου για ν’ αποφύγουμε το κρυοπάγημα.

Ένα παρόμοιο μικρό γιατάκι ετοίμασε κι ο Κουβέλης και ξάπλωσε μαζί με το νεκραναστημένο Γιαννάκη, το δικό μας Χριστό, που αναστήθηκε στο Μόρνο το σωτήριο έτος 1949, 24 του Απρίλη.

 

 

Ραντεβού με την εφορία ηλεκτρονικά

Παρότι  έχουν περάσει αρκετές μέρες  από το άνοιγμα της  εφαρμογής  για την υποβολή των   φορολογικών  δηλώσεων , όμως  αρκετά   προβλήματα,  ακόμη  συνεχίζονται . Υπάρχουν  προβλήματα   με  τις  βεβαιώσεις  από  ασφαλιστικά ταμεία, επιδοτήσεις κλπ.  Το  έντυπο  των  δηλώσεων  των  νομικών προσώπων μόλις προχθές δημοσιοποιήθηκε. Ελπίζουμε  σύντομα να επιλυθούν τα όποια προβλήματα , για  να  μπορέσουν απρόσκοπτα να υποβληθούν οι δηλώσεις .

Η  ισχύουσα μέχρι στιγμής προθεσμία υποβολής φορολογικών δηλώσεων είναι η  27 Αυγούστου, και για όσους  συμμετέχουν σε εταιρείες με απλογραφικά βιβλία , η προθεσμία επεκτείνεται μέχρι 15  Σεπτεμβρίου.

Η δήλωση  υποβάλλεται   ηλεκτρονικά  με  τους  κωδικούς  taxis στον ιστότοπο της ΑΑΔΕ.

Ειδικά για τους  αποβιώσαντες  , η  φορολογική δήλωση  υποβάλλεται  χειρόγραφα  στη  ΔΟΥ από τους  κληρονόμους , με προθεσμία την τελευταία ημέρα του έτους.

 

ΠΟΙΟΙ  ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΟΥΝ ΔΗΛΩΣΗ;

  • Κάτοικοι Ελλάδος,που  έχουν  συμπληρώσει  το  18ο έτος  της  ηλικίας  τους, και απέκτησαν  εισοδήματα φορολογούμενα  ή  απαλλασσόμενα, πραγματικά, ή τεκμαρτά .
  • Ανήλικοι, υποβάλλουν δική τους δήλωση, όταν  αποκτούν  εισόδημα  από  προσωπική  εργασία, ή  από συντάξεις που  περιήλθαν  στο  ανήλικο , λόγω  του  θανάτου  του  πατέρα, ή της  μητέρας . Αν το  ανήλικο αποκτά  και άλλα  εισοδήματα  (πχ  ενοίκια ) ,αυτά  θα  προστεθούν  στο  εισόδημα  του  γονέα  με το μεγαλύτερο  εισόδημα .
  • Φοιτητές οι οποίοι έχουν αποκτήσει εισοδήματα από μισθωτή εργασία το έτος 2020. Σε διαφορετική περίπτωση, οι φοιτητές αναγράφονται  στη  δήλωση  των  κηδεμόνων μέχρι  και  το  25ο ετος  της  ηλικίας τους.
  • Κάτοικοι εξωτερικού, υποβάλλουν  φορολογική  δήλωση, αν εχουν  πραγματικό εισόδημα στην  Ελλάδα. Οι κάτοικοι  εξωτερικού  οφείλουν  να  επιβεβαιώσουν  και  την  χώρα της φορολογική  τους  κατοικίας, συμπληρώνοντας τον αριθμό φορολογικης  ταυτοποίησης (αντίστοιχο ΑΦΜ) της εκάστοτε  χώρας.
  • Δήλωση συζύγων. Οι σύζυγοι  υποβάλλουν  κοινή  δήλωση, όμως τα  εισοδήματα  δηλώνονται  χωριστά  και  φορολογούνται  χωριστά. Σε ειδικές περιπτώσεις, σύζυγοι  μπορούν  να  υποβάλλουν ξεχωριστή  δήλωση  αν το επιθυμούν, εφόσον δηλωθεί  εμπρόθεσμα  στο  Μητρώο  της  ΔΟΥ.

 

ΠΟΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ ΔΗΛΩΝΟΝΤΑΙ

Οι  φορολογούμενοι  υποχρεούνται  να  δηλώσουν  όλα  τα  εισοδήματα  τους  , είτε  φορολογούνται  είτε  όχι.

Ειδικότερα  οι  κάτοικοι  Ελλαδος, οφείλουν  να  δηλώσουν  τα  παγκόσμια  εισοδήματα  τους, φορολογούμενα  ή  μη   απο  όπου  και  αν  προέρχονται . Υποχρεούνται  ακόμη  να δηλώσουν αν έχουν  περιουσιακά  στοιχεία( καταθέσεις , μετοχες, ομόλογα , ακίνητα  , επιχειρήσεις  κλπ)   στο  εξωτερικό .

Επιπλέον οι κάτοικοι  Ελλάδος  υποχρεούνται  να  δηλώσουν  εισοδήματα  που  απέκτησαν  και  απο  το  εξωτερικό (μισθούς , συντάξεις , ενοίκια , τόκους , μερίσματα κλπ)

Εφιστάται  η  προσοχή  σε  αυτό  το  σημείο  , διότι το υπουργείο  οικονομικών  ανταλλάσει δεδομένα με όλα σχεδόν  τα  κράτη , για  εισοδήματα  και  περιουσιακά  στοιχεία που βρίσκονται στο  εξωτερικό.

Εισοδήματα  από  ενοίκια , που  δεν  εισπράχθηκαν, μπορούν  να  μην φορολογηθούν , εφόσον  ο  εκμισθωτής  κοινοποιήσει  εξώδικο στον μισθωτή, για  τα  μη  εισπραχθέντα  ενοίκια. Το προαναφερθέν εξώδικο πρέπει να προσκομισθεί  στη  ΔΟΥ ώστε να εγκριθεί η αίτηση για μη εισπραχθέντα ενοίκια, και να  “ξεκλειδώσει” ο κωδικός για  την καταχώρηση  των ανείσπρακτων  ενοικίων.

Τυχόν αναδρομικά  εισοδήματα από μισθούς και συντάξεις που εισέπραξε ο φορολογούμενος το έτος 2020, δηλώνονται  με  συμπληρωματική  δήλωση  στο  χρόνο που αφορούν.

 

ΤΕΚΜΗΡΙΑ

Οι φορολογούμενοι  φορολογούνται , είτε  με  το  πραγματικό  τους  εισόδημα , είτε  με  το  τεκμαρτό , είτε  με  τις δαπάνες  απόκτησης  περιουσιακών  στοιχείων  και  δαπανών  διαβίωσης.

Δαπάνες  απόκτησης περιουσιακών  στοιχείων νοείται τα χρήματα  που  ξοδεύει  ο  φορολογούμενος  για  αγορά

α) ακινήτου  μαζί  με τους φόρους  και  τα συμβολαιογραφικά ,

β) αγορά   αυτοκινήτων , σκαφών  αναψυχής  , μοτοποδηλάτων , μετοχών, εταιρικών  μεριδίων , εισφορά  χρημάτων  σε  επιχείρηση , αύξηση κεφαλαίου  εταιρειών  ,  χορήγηση  δανείου σε  οποιονδήποτε  , εξόφληση  δανείου  και  τόκων,

γ)  ανέγερση  οικοδομών.

δ) αγορά κινητών  πραγμάτων  αξίας άνω  των 10.000,00 ευρώ

 

Δαπάνες  διαβίωσης είναι οι ακόλουθες

α)  τεκμαρτό  ενοίκιο  από  ιδιοκατοίκηση , το  3%  της  αντικειμενικής  αξίας  του  ακινήτου  .

β) χρήση   ΕΙΧ , ανάλογα  με  τον  κυβισμό  του  αυτοκινήτου και  τα  έτη  παλαιότητας .

γ) Χρήση  σκάφους  αναψυχής  , ανάλογα  το  μήκος  και  τα  έτη  παλαιότητας  .

δ)  Χρήση  πισίνας .

ε)  Χρήση  ΕΙΧ  εταιρειών  από  τους  εταίρους  ή  απο  τα  μέλη  του  ΔΣ  ΑΕ  ή τους  διαχειριστές  ΙΚΕ.

στ) Δίδακτρα  που  καταβάλλονται  σε  ιδιωτικά  σχολεία.

Τα  τεκμήρια  απόκτησης περιουσιακών  στοιχείων  και  δαπανών διαβίωσης, λειτουργούν σωρευτικά .

 

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΦΟΡΟΥ 

Ο προσδιορισμός του φόρου υπολογίζεται σύμφωνα με το  μεγαλύτερο ποσό μεταξύ, των  πραγματικών εισοδημάτων , των  τεκμηρίων  απόκτησης περιουσιακών  στοιχείων και δαπανών διαβίωσης .

Τα  τεκμήρια  μπορούν  να  μειώσουν, πλεονάσματα εισοδημάτων από  προηγούμενα  χρόνια, δωρεές, δάνεια, πώληση  περιουσιακών  στοιχείων  υπό  προϋποθέσεις, κέρδη  από  λαχεία, προπό.

     

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ

Οι  φορολογούμενοι  υποχρεούνται  να  διενεργούν  πληρωμές μέσω  τραπεζών  ή  πιστωτικών  καρτών , για  αγορές αγαθών και παροχή υπηρεσιών για κάλυψη οικογενειακών τους αναγκών.

Οι  δαπάνες  πρέπει  να  ανερχονται  στο  30% του εισοδήματος και  μέχρι  20.000,00 δαπάνες. Για  φέτος, λόγω  επιδημίας , υπο  προυποθέσεις  , το  ποσοστό  θα  είναι  20%. Δεν υποχρεούνται  σε  ηλεκτρονικές  αποδείξεις, οι κατοικοι  εξωτερικου, όσοι  επλήγησαν  από  την  πανδημία και τα προηγούμενα χρόνια δεν  είχαν φορολογηθεί  με τα τεκμήρια, όσοι ήταν άνω  από  70 ετών, άτομα  με  αναπηρία τουλάχιστον 80%, ανήλικοι , φυλακισμένοι, όσοι κατοικούν μόνιμα  σε χωριά κάτω  των  500 κατοίκων και  δεν θεωρούνται τουριστικές  περιοχές  , οι  δικαιούχοι  ΚΕΑ και οι στρατιώτες.

Οσοι δεν συμπληρώνουν  το απαιτούμενο  ποσό  αποδείξεων, επιβαρύνονται  με  πρόσθετο  φόρο .

 

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ  ΚΛΙΜΑΚΕΣ

Τα εισοδήματα  από  μισθούς  συντάξεις  και  επιχειρηματικη και  αγροτική  δραστηριότητα  φορολογούνται :

  • Μέχρι 000,00    ποσοστό      9%
  • Μέχρι 000,00   ποσοστό     22%
  • Μέχρι 000,00   ποσοστό     28%
  • Μέχρι 000,00   ποσοστό     36%
  • Άνω 000,00    ποσοστό     44%

 

Για  να  δηλωθούν εισοδήματα  από  επιχειρηματική και  αγροτική  δραστηριότητα  πρέπει  να  υποβληθεί και  το έντυπο  Ε3.

Εισοδήματα  αναπήρων  με  ποσοστο  αναπηρίας 80%  και  άνω   απαλλάσσονται  του  φόρου .

Αναπηρία  από 67% και  πάνω,  επιφέρει  έκπτωση  φόρου  200,00 ευρώ .

 

Τα εισοδήματα  από  ενοίκια  φορολογούνται :

  • Μέχρι 000,00                    ποσοστό    15%
  • μέχρι 000,00                    ποσοστό    35%
  • Ανω των 000,00                    ποσοστό    45%

 

Με  την ίδια  κλίμακα  φορολογείται  και  η  δωρεάν παραχώρηση ακινήτου  σε  οποιονδήποτε  τρίτο εκτός από  παραχώρηση οικίας μέχρι 200 τμ προς τέκνα  για  πρώτη  κατοικία , ή  προς  εγγονούς και το  αντίθετο ,που  απαλλάσσεται  . Ο  υπολογισμός του  της  δωρεάν παραχώρησης , γίνεται  με ποσοστό 3% επί  της αντικειμενικής  αξίας  του  ακινήτου .

Για να  δηλωθούν τα  εισοδήματα από ενοίκια, πρέπει  να  υποβληθεί  και  το  έντυπο  Ε2.

  • Εισοδήματα από  τόκους                                    ποσοστό     15%
  • Εισοδήματα από  μερίσματα                               ποσοστό       5%
  • Εισοδήματα από  δικαιώματα                             ποσοστό     20%
  • Εισοδήματα Ναυτικών ανώτερο πλήρωμα           ποσοστό     15%
  • Εισοδήματα Ναυτικών κατώτερο πλήρωμα         ποσοστό     10%
  • Εισοδήματα Νομικών προσώπων                       ποσοστό     24%

 

ΠΛΗΡΩΜΗ ΦΟΡΟΥ

Η  καταβολή  του  φόρου  γίνεται  σε  8 ισόποσες  μηνιαίες  δόσεις. Αν η  δήλωση  υποβληθεί μέχρι  28/7/2021 και  καταβληθεί  μέχρι 30/7/2021 εφαπαξ όλο  το  ποσό του φορου, παρέχεται έκπτωση   3% .

Αν η  δήλωση υποβληθεί  μέχρι 27/8/2021 , πρέπει  να  καταβληθούν  μέχρι 31/08/2021   δύο δόσεις  μαζί.

Καθυστέρηση πληρωμής των  φόρων  επιβαρύνεται  με  προσαύξηση    0,73%  ανά  μήνα  καθυστέρησης .

Καθυστέρηση πληρωμής  φόρων  για  μεγάλο χρονικό  διάστημα , και  αν  το  ποσό  δεν ρυθμιστεί , η ΔΟΥ  προβαίνει σε  κατάσχεση   περιουσιακών στοιχείων  και  κυρίως τραπεζικών  λογαριασμών.

 

ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΠΡΟΣΤΙΜΑ

Η ανακριβής δήλωση, ή  εκπρόθεσμη  δήλωση  και η μη υποβολή  δήλωσης  επισύρει  κυρώσεις και πρόστιμα .

Απόκρυψη μεγάλων  ποσών  προκαλεί  και  ποινικές  διώξεις .

Τούτο  αποτελεί  μία  μικρή  περίληψη  και  οδηγός  για την υποβολή  των  φορολογικών  δηλώσεων

 

Λογιστικό Γραφείο Τσιλιγιάννη

 

Στην… πένα: Η πόλη υπαγορεύει τις χρήσεις

Γράφει ο Γιώργος Κων. Ασημακόπουλος

Πριν περίπου είκοσι χρόνια, επί Κώστα Κονίδα, ο Δήμος αποφασίζει να αποκτήσει μέσω αγοράς το οικόπεδο ανατολικά της Βαρειάς που όλοι ξέρουμε ως «νεροτσουλήθρες». Σκοπός ήταν να μισθωθεί σε ιδιώτη προς τουριστική εκμετάλλευση, όπως και έγινε. Αποτέλεσμα ήταν οι καλαμιές να αντικατασταθούν από ένα υπαίθριο υδάτινο πάρκο που έγινε σημείο αναφοράς για την πόλη αλλά και την Περιφέρεια. Παρόλο που ακόμη δεν λειτουργούσε η Γέφυρα, η Ναύπακτος δεχόταν επισκέπτες από την Αχαΐα για τον συγκεκριμένο χώρο.

Μετά γίνανε Δημοτικές εκλογές και αλλάξαμε Δήμαρχο (καθόλου πρωτότυπο για τη Ναύπακτο). Η νέα πλειοψηφία δεν είδε με καλό μάτι τη συγκεκριμένη συμφωνία, έχοντας σε κάποια σημεία δίκιο. Το ένα έφερε το άλλο και η επιχείρηση σταμάτησε να λειτουργεί. Μπλεγμένα στα ψιλά γράμματα της σύμβασης, τα κουφάρια των παιχνιδιών μείνανε να αιωρούνται για χρόνια, θυμίζοντας τα περασμένα μεγαλεία με δεξιώσεις, γάμους, παιχνίδια και συναυλίες. Ένας χώρος που μετατράπηκε σε… χαβούζα.

Έτσι λοιπόν φτάσαμε να έχουμε δαπανήσει εκατό εκατομμύρια δραχμές για να αποκτήσουμε ένα οικόπεδο που στη συνέχεια δεν ξέρουμε τι να κάνουμε. Ένα οικόπεδο που έγινε το θύμα της διαμάχης δύο διαδοχικών δημοτικών παρατάξεων. Ένα φιλέτο που αντιμετωπίζουμε με αμηχανία και ως βάρος. Φτάσαμε πέρυσι να βλέπουμε τον σημερινό Δήμαρχο να πανηγυρίζει που κατάφερε… να μπαζώσει τις πισίνες. H κατάντια να προβάλλεται ως θετικό έργο η καταστροφή τουριστικών υποδομών, είναι ενδεικτική της κατάστασης της πόλης.

Με την ίδια αμηχανία αντιμετωπίζουμε κι άλλα ακίνητα. Το άλσος του Γριμπόβου το οποίο κοιτάμε από μακριά εδώ και δεκαετίες χωρίς να ορίζουμε κάποια χρήση. Το Ξενία που πέρασε από την απόλυτη εξαθλίωση για να φτάσει στη σημερινή του ανακαίνιση, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμη καθορισμένη σαφής χρήση. Το κυκλοφοριακό πάρκο που επίσης μετά από ένα σύντομο διάστημα δόξας έγινε σημείο κινδύνου. Το οικόπεδο των παζαριών που αφού -σωστά- το ασφαλτοστρώσαμε το κοιτάμε και αυτό με απορία. Για την δε πλαζ τι να πούμε, που μέσα σε μια νύχτα μετατράπηκε σε υπαίθριο ουρητήριο από γκλαμουράτο meeting point…

Μια σειρά από παραλιακά ακίνητα τα οποία εδώ και δεκαετίες ρημάζουν. Τα οποία αντί να είναι αναπτυξιακοί μοχλοί, ατμομηχανές και άλλα μεγαλόστομα του τουρισμού, είναι σημεία υποβάθμισης του παραλιακού μας μετώπου. Πραγματικά θέλει προσπάθεια να καταφέρεις ως Δήμος αυτά τα οικόπεδα να τα μετατρέψεις σε προβλήματα και εστίες υποβάθμισης. Μια ακόμη απόδειξη της χρεοκοπίας στην οποία μας έχουν οδηγήσει οι Δημοτικές Αρχές των τελευταίων είκοσι ετών.

Τίθεται σήμερα το ερώτημα «τι μπορεί να γίνει στις νεροτσουλήθρες». Αντί να καταθέσω και εγώ την υπέροχη άποψή μου συμπληρώνοντας το παζλ των ιδεών που διακινούνται για τους παραπάνω χώρους, θα πω απλά ότι ο κόσμος δείχνει την χρήση τους. Περνάς από τα παζάρια και βλέπεις κόσμο να περπατά σε κύκλους, πάνω σε έναν αχάρακτο στίβο. Το κυκλοφοριακό πάρκο και οι νεροτσουλήθρες τα απογεύματα γεμίζουν από γονείς με μικρά παιδιά που κάνουν ποδήλατο με ασφάλεια, το διάστημα που Ψανή και Γρίμποβο είναι αμαξιτές οδοί. Το άλσος του Γριμπόβου έχει γίνει αυτοσχέδιος αθλητικός χώρος.

Καλό θα ήταν να «ακούγαμε» τον κόσμο που δείχνει τις λειτουργίες που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν οι χώροι αυτοί, αντί να αραδιάζουμε ιδεάρες και αποψάρες. Τουλάχιστον έτσι τα οικόπεδα αυτά δεν θα μετατρέπονταν σε ρημαδιό μέσα σε λίγα χρόνια.

Ένα flash στην Τέχνη

Επιμέλεια: Βασίλης Βούκλιζας

Le Mont Saint-Michel, Ακτές Νορμανδίας, Γαλλία, UNESCO, Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς